عصب شناسی زبان
1. پردازش شنیداری واژه‌ها، شبه‌واژه‌ها و ناواژه‌ها در مغز فارسی‌زبانان

فهیمه نصیب ضرابی؛ محمود بی جن خان؛ حمید سلطانیان زاده؛ علی درزی

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 1-26

چکیده
  مسأله‌ای که در دو دهه‌ی اخیرِ مطالعات عصب‌شناختی زبان بسیار به آن پرداخته شده‌است، چگونگی پردازش واژه‌ها در مغز و تفاوت‌های آن با پردازش واژه‌های ناآشناست. فرآیند دسترسی واژگانی در پردازش شنیداری کلام در همان 200 هزارم ثانیه‌ی ابتدایی پس از شروع واژه، در مغز آغاز می‌شود. اینکه در کجای این مسیر راه واژه‌‌ها، شبه‌واژه‌ها و ناواژه‌ها ...  بیشتر

2. عوامل نقشمند در جهت فرایند همگونی در زبان‌های ایرانی غربی جنوبی بر مبنای دیدگاه سیبویه

زینب محمدابراهیمی جهرمی؛ زهرا کریمی باوریانی؛ عالیه کرد زعفرانلو؛ یدالله منصوری

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 27-54

چکیده
  این ﭘﮋوهش به بررسی عوامل نقش‌مند در جهت فرایند همگونی در زبان‌های ایرانی جنوب غربی بر مبنای دیدگاه سیبویه پرداخته است. بدین منظور، پنج فرایند همگونی در این زبان‌ها مورد بررسی قرار گرفته‌اند. به باور دبیرمقدم (1393) زبان‌های ایرانی غربی جنوبی عبارتند از فرسی، لارستانی، لارکی، دلواری، بختیاری، دوانی و لری. واحد بررسی‌ها تکواﮊ و ...  بیشتر

کاربرد شناسی
3. بررسی گسترش معنا و بافت کاربردی واژه‌ها و عبارت‌های مذهبی در فارسی گفتاری بر پایه نظریه ربط

بشیر جم

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 55-82

چکیده
  زبان فارسی ‌واژه‌ها و عبارت‌های مذهبی بسیاری را از عربی وام گرفته است. شماری از این واژه‌ها و عبارت‌ها نسبت به معنا یا بافت کاربردی اولیه‌شان دستخوش انواع گسترش معنا یا گسترش بافت کاربردی شده‌اند. منظور از گسترش بافت کاربردی این است که معنای اولیة این واژه‌ها و عبارت‌ها تغییر نکرده، بلکه افزون بر به کار رفتن با معنی اولیة خود ...  بیشتر

زبانشناسی و گویش‌های خراسان
4. رده شناسی آرایش سازه‏های متن سغدی بودایی «وسنتره جاتکه»؛ بر اساس مؤلفه‏های وابسته به اسم

راضیه موسوی خو؛ زهره زرشناس؛ آتوسا رستم بیک تفرشی

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 83-112

چکیده
  زبان سغدی از زبان‏های ایرانی میانه‏ی شرقی‏‌ست که به سه گروه مانوی، بودایی و مسیحی تقسیم می‏شود. در این پژوهش به بررسی آرایش سازه‏های متن سغدی بودایی «وِسَنترَه جاتَکَه» پرداخته شده است. تاکنون پژوهشی در باب رده‏شناسی زبان سغدی بودایی صورت نگرفته است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و تحلیل‌ها از نوع کمی و کیفی است، ...  بیشتر

رده شناسی زبان
5. بررسی رده‌شناختی ضمیر ابقایی در ساخت موصولی‌ فارسی

حامد مولایی کوهبنانی

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 113-140

چکیده
  یکی از کاربردهای ضمیر ابقایی در ساخت موصولی برخی زبان‌های دنیاست. براین اساس، ضمیر ابقایی اشاره به ضمیری هم‌نمایه با هسته اسمی ساخت موصولی دارد که درون بند موصولی ظاهر می‌شود. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با بررسی کارکرد ضمیر ابقایی در انواع ساخت‌های موصولی هسته‌دار فارسی، میزان انطباق رفتار این زبان با جهانی‌ها سنجیده شود. براین ...  بیشتر

زبانشناسی و گویش‌های خراسان
6. تأثیر واژگانی زبان فارسی بر کُردی کُرمانجی خراسانی

طواق گلدی گلشاهی

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 141-166

چکیده
  زبان فارسی در سرزمین وسیع ایران از دیرباز مورد استفاده بوده و به علّت رسایی، شیوایی و سادگی از نظر دستوری و آوایی، مورد توجّه پادشاهان و درباریان بوده و همواره زبان-های ایرانی دیگر را تحت تأثیر قرار داده است. زبان کُردی که یکی از زبان‌های مهم ایرانی است به سبب نزدیکی به زبان فارسی و همسایگی با آن زبان و رسمی بودن زبان فارسی در بسیاری ...  بیشتر

تحلیل گفتمان
7. نقش استعارۀ مفهومی در ساخت و گزینش استعاره در اشعار احمد شاملو و نادر نادرپور براساس نظریۀ لیکاف و جانسون

حسین لعل عارفی؛ علی اکبر شریعتی فر؛ علی عشقی سردهی

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 167-190

چکیده
  پژوهش‌های نسبتا خوبی در زمینۀ استعارۀ مفهومی تاکنون در متون سیاسی، رسانه‌ای و ادبی انجام شده است. در پژوهش حاضر سعی شده است استعارۀ مفهومی در متون شعری مورد بررسی قرار گیرد. پرسش-های اساسی پژوهش عبارت است از: نقش استعارۀ مفهومی در ساخت و گزینش استعاره‌ها در اشعار شاملو و نادرپور چگونه است؟ آیا می‌توان پذیرفت که استعاره ابزاری برای ...  بیشتر

معنا شناسی
8. بررسی عنصرزاویه دید در رمان پلنگ‌های کوهستان بر اساس الگوی روایت‌شناسی ژرارژنت

مریم گلشن؛ شمس الحاجیه اردلانی؛ سیدجعفر حمیدی

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 191-212

چکیده
  روایت‌شناسی موضوعی است که دردهه های گذشته مورد مطالعه کسانی چون تزوتان تودوروف، نورمن فریدمن، ژاپ لینولت، ژرالدپرس، اشتانسل و ژرارژنت بوده‌است . نزدیک چهل دهه است این مقوله، به‌عنوان علمی مستقل در غرب، جای خود را باز کرده‌است و از دیدگاه ساختار گرایان به مطالعه‌ی طبیعت، شکل و نقش روایت می‌پردازد و می‌کوشد توانایی و فهم متن روایت ...  بیشتر

9. بررسی تاریخی شکل‌گیری گفتمان‌نمای «یعنی» در زبان فارسی بر اساس چارچوب کاربردی‌شدگی هاینه (2013)

سیده مرضیه عباسی؛ علیرضا خرمایی؛ امیرسعید مولودی

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 213-246

چکیده
  پژوهش حاضر به مطالعة فرایند دخیل در پیدایش گفتمان‌نمای «یعنی» در زبان فارسی از منظر دستور گفتمان (کالتن‌باخ و همکاران، 2011) و در چارچوب دیدگاه هاینه (2013) که مبتنی بر این دستور است، می‌پردازد. هاینه بیان می‌کند که فرایند «کاربردی‌شدگی» سبب شکل‌گیری گفتمان‌نماها می‌شود. از نظر او، پدیده‌ای به نام «انتقال» هستة اساسی ...  بیشتر

10. بررسی جریان زایش معنا و فرایند نشانگی نامحدود در هزارۀ دوم آهوی کوهی سرودۀ محمدرضا شفیعی کدکنی

مریم درپر

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 247-276

چکیده
   پژوهش حاضر، جهت بررسی مراکز زایش معنا به­عنوان مسئله­ای قابل پژوهش که می­تواند به گونه­شناسی دقیق­تر شعر نو فارسی منجر شود، به بررسی و مطالعۀ شعر هزارۀ دوم آهوی کوهی (شفیعی کدکنی، 1395) می­پردازد؛ با طرح این پرسش­ها که مراکز زایش معنا در هزارۀ دوم آهوی کوهی کدامند، با یکدیگر چه نوع ارتباطی دارند، در نتیجۀ تعامل این مراکز، ...  بیشتر

گویش شناسی
11. بررسی فرایندهای آوایی در گویش آباده طشک در مقایسه با فارسی معیار با رویکرد واج‌شناسی زایشی

فرانک رمضانی

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 275-298

چکیده
  زبان به عنوان یک ابزار ارتباط و گویش‌های به عنوان بخش‌های در معرض تغییر و تکامل یک زبان همواره مورد توجه پژوهشگران بوده‌اند. از نظر زبان‌شناسان، عوامل جغرافیایی و اجتماعی در بروز و پیدایش گویش‌ها تاثیر دارند. گردآوری و مستندسازی گویش‌های محلی، برای طبقه‌بندی گویش‌های ایران، و تدوین فرهنگ تاریخی زبان فارسی اهمیت بسزایی دارد. ...  بیشتر

زبان‌شناسی عمومی
12. بازنمود طرحواره‌های تصوری در توصیفات کودکان بینا و نابینا در زبان فارسی در دو گروه سنی (6-8 و 8-10 سال)

حدائق رضائی؛ الهام کاظمی

دوره 13، شماره 1 ، تابستان 1400، صفحه 299-328

چکیده
  هدف مطالعه حاضر این است که بازنمود طرحواره‌های تصوری در توصیفات زبانی کودکان بینا و نابینا در دو گروه سنی 6-8 و 8-10 سال را مورد بررسی قرار دهد تا مشخص شود که فقدان حس بینایی تا چه حد می‌تواند در بازنمایی سه طرحواره مد نظر در تحقیق، (طرحواره‌های فضا، مسیر و نیرو) مؤثر باشد. به این منظور، از 10 کودک بینا و 10 کودک نابینا خواسته شد تا در قالب ...  بیشتر