دوره 14 (1401)
دوره 13 (1400)
دوره 12 (1399)
دوره 11 (1398)
دوره 10 (1397)
دوره 9 (1396)
دوره 8 (1395)
دوره 7 (1394)
دوره 6 (1393)
دوره 5 (1392)
دوره 4 (1391)
دوره 3 (1390)
دوره 2 (1389)
دوره 1 (1388)
تعداد دوره‌ها 15
تعداد شماره‌ها 33
تعداد مقالات 266
تعداد نویسندگان 427
تعداد مشاهده مقاله 566,392
تعداد دریافت فایل اصل مقاله 120,146
نسبت مشاهده بر مقاله 2129.29
نسبت دریافت فایل بر مقاله 451.68
-----------------------------------------
تعداد مقالات ارسال شده 822
تعداد مقالات رد شده 313
درصد عدم پذیرش 38
تعداد مقالات پذیرفته شده 266
درصد پذیرش 32
زمان پذیرش (روز) 139
تعداد پایگاه های نمایه شده 7
تعداد داوران 225

 

مجلۀ زبانشناسی و گویش‌های خراسان فصلنامه‌ای علمی مربوط به رشتۀ زبان‌شناسی است. این مجله انتشار مقالات اصیل و باکیفیت در تمام شاخه‌های اصلی زبان‌شناسی و همچنین شاخه‌های بین رشته‌ای ان را مد نظر دارد؛ اما با توجه به این که در خراسان منتشر می‌شود به مقالات در پیوند با گویش‌های خراسان، توجه خاص دارد و چنین مقالاتی را در اولویت چاپ قرار می‌دهد. این مجله تلاش دارد با انتشار مقالاتی که می‌توانند درک ما را از زبان‌شناسی بطور اعم و زبان‌شناسی ایرانی بطور اخص بالا ببرند، سهمی در پیشبرد علم زبان‌شناسی در ایران داشته باشد.

این نشریه با احترام به قوانین اخلاق در نشریات تابع قوانین کمیتۀ اخلاق در انتشار (COPE) است و از آیین‌نامۀ اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در آثار علمی پیروی می‌کند.

 خط مشی دسترسی آزاد: نشریۀ «زبانشناسی و گویش‌های خراسان» تحت امتیاز دانشگاه فردوسی مشهد؛ کاملا الزامات انتشار دسترسی آزاد را طبق «Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0)» رعایت می‌کند.  بر طبق این مجوز کاربران اجازه دارند اقدامات خواندن، دانلود، کپی، اشتراک‌گذاری، چاپ، جستجو و برقراری لینک با متن کامل مقالات را انجام دهند. لازم به ذکر است متن کامل مقالات منتشرشده به صورت رایگان و بدون نیاز به ثبت‌نام در نشریه در اختیار خوانندگان قرار دارد.

این مجله در بررسی مقالات از سامانۀ مشابهت‌یابی همیاب (قدرت گرفته از سیناوب) استفاده می‌کند. 

 

 

 

تحلیل گفتمان انتقادی
بازتاب ایدئولوژی و قدرت در نمایشنامه‌های شکلک و خواب در فنجان خالی با روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف

عرفان ابراهیمی؛ بهروز محمودی بختیاری

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، صفحه 1-24

چکیده
  در این پژوهش، گفتمان دو نمایشنامه از نغمه ثمینی با توجه به هژمونی زمان تولید و مصرف آن‌ها بررسی شده است. در این بررسی، نمایشنامه نه به‌عنوان یک متن هنری صِرف، بلکه به‌عنوان یک عنصر زبانی مطالعه شده که در برگیرندۀ گفتمان‌های مختلف است که در اینجا، کارکرد اجتماعی آن با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف، موردبررسی قرار گرفته ...  بیشتر

زبان‌شناسی عمومی
نگاهی تازه به پی‌بست ضمیری سوم‌شخص مفرد (‍‍‍ـش/aš/eš) در فارسی محاوره‌ای از منظر نقش‌گرایی

فائقه ابراهیم پورنیک؛ عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا؛ محمد دبیر مقدم

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، صفحه 25-49

چکیده
  در پژوهش حاضر تلاش می‌شود یک مورد خاص از کاربرد پی‌بست ضمیری (‍‍‍ـش) در فارسی محاوره‌ای از منظر نقش‌گرایی موردبررسی قرار گیرد. برای تهیه پیکره از دو رمان مجموعاً 56500 واژه‌ای که به زبان محاوره‌ای نگارش یافته و هم‌چنین اطلاعات موجود در فضای مجازی استفاده شد و 110 جمله با ساخت موردنظر استخراج گردید. بررسی داده‌ها نشان می‌دهد مرجع ...  بیشتر

معنا شناسی
تحلیل رمزگانی عناصر روایت در اشعـــار کــودک سـلــمــان هـــراتــی

سید اصغر موسوی؛ اکبر شعبانی؛ بتول فخراسلام؛ پروین دخت مشهور

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، صفحه 51-73

چکیده
  نشانه‌شناسی دانشی است که به مطالعۀ نظام‌های نشانه‌ای، فرایند تأویل و معنا و حقیقت پنهان در پس رمزها، نشانه‌ها، نمادها و علائم می‌پردازد. این دانش در حوزه‌های گوناگون روابط بشری کاربردها و کارکردهای قابل‌توجهی دارد. ادبیات و ازجمله ادبیات کودک از مهم‌ترین این حوزه‌هاست. پژوهش حاضر کوشیده است به روش تحلیلی-توصیفی، شعرهای کودک ...  بیشتر

کاربرد شناسی
بررسی تأثیر آموزش آگاهی واجی بر عملکرد حیطهٔ مفاهیم ریاضی دانش‌آموزان دختر پایه دوم دبستان

الهام ضیایی؛ اعظم استاجی؛ عطیه کامیابی گل

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، صفحه 75-105

چکیده
  حوزۀ مفاهیم ریاضی که مشتمل بر شمارش، مقایسه و ارزش مکانی اعداد است یکی از بنیادی‌ترین حوزه‌هاست که تأثیرات بسیاری در زندگی روزمره فرد دارد. فرد ممکن است برای حل یک مسأله ریاضی راهبرد شمارش را به‌کار ببرد که سیستم واجی را درگیر می‌کند؛ چراکه در روند شمردن باید نمودهای واجی کلمات عددی را بازیابی کند که این از طریق حافظه کاری واجی امکان‌پذیر ...  بیشتر

ساخت‌واژه
سلسله‌مراتب طرح‌واره‌ای در پیکربندی اسم‌های مرکب برون‌مرکز کُردی سورانی در صرف ساختی بوی

کورش کریمی؛ آرزو نجفیان؛ راضیه مهدی بیرقدار؛ سیدمحمد حسینی معصوم

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، صفحه 107-137

چکیده
  جستار حاضر در تلاش است با اتخاذ روش تحلیلی _ توصیفی و بهره‌گیری از امکانات صرف ساختی بوی (2010) سلسله‌مراتبی طرح‌واره‌ای حاکم بر صورت‌بندی اسم‌های مرکب برون‌مرکز در کردی سورانی را کشف کرده و به مدلی کلی از نظام مفهوم‌ساز ناظر بر آن‌ها دست یابد. در وهلۀ نخست داده‌های پژوهش شامل 1400 اسم مرکب از فرهنگ‌های کردی- فارسی هه‌نبانه بورینه ...  بیشتر

واج شناسی
بررسی برخی فرایندهای واژ-واجی در زبان ترکی آذری گویش زنجانی بر اساس رویکرد بهینگی

فرناز عبادی؛ محمدرضا اروجی؛ سکینه جعفری؛ مهری تلخابی

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، صفحه 139-163

چکیده
  در این تحقیق سعی شده برخی فرایند‌های واژ-واجی یعنی فرایندهای واجی که در مرز تکواژ‌ها (ریشه و پسوند) رخ می‌دهد، در چهارچوب بهینگی (پرینس و اسمولنسکی، 1993) بررسی شود. زبان ترکی آذری، زبانی پیوندی است به‌طوری‌که حروف اضافه (پس‌اضافه) به‌صورت پسوند به ریشه پیوند می‌خورند. این تحقیق به‌صورت توصیفی-تحلیلی و بر اساس داده‌هایی صورت گرفته ...  بیشتر

زبانشناسی و گویش‌های خراسان
گاهان و تقسیم زمان در گویـش روســتـای بــیــمــرغ گنـــاباد

حمید خصلتی

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، صفحه 165-177

چکیده
  پژوهش و بررسی گویش‌های اصیل فارسی از جمله پژوهش‌هایی است که برای پژوهشگر لذتی دوچندان همراه دارد و همچنین دستاوردهای حاصل از آن می‌تواند دست‌مایهٔ کارگزاران فرهنگی کشور قرار گیرد و راهگشای پژوهش‌های بعدی در این مسیر باشد. خراسان بزرگ که خاستگاه زبان فارسی دری بوده است، هنوز از یک ویژگی منحصربه‌فرد برخوردار است و آن دور بودن گویش ...  بیشتر

زبانشناسی و گویش‌های خراسان
بررسی ریشه شناختی و معنایی واژۀ پـــهـــلوی اشـــکـــانی تــورفــــانی nw ̉r

آرمان بختیاری

دوره 15، شماره 4 ، اسفند 1402، صفحه 179-191

چکیده
  واژۀ پهلوی اشکانی nw ̉rدر متن تورفانیM5815 IVi/29/ آمده است. آندره آس- هنینگ آن را در MMiii,b آورده‌اند (Durkin-Meisterernst,2004:246)این واژه را بویس در واژه‌نامه‌اش آورده است (Boyce,1975:63). دورکین – مایسترارنست نیز آن را در واژه‌نامه‌اش آورده است(Durkin‑Meisterernst,2004:246) در هیچ‌یک از این موردها، معنی و آوانوشت درستی برای آن داده نشده است. این جستار بر آن است تا ...  بیشتر

بررسی تفاوت های گویش کرمانجی بیگلر با گویش های کرمانجی مجاور

جواد قنبری بگلر؛ محمود الیاسی؛ علی ایزانلو

دوره 5، شماره 8 ، اردیبهشت 1392، ، صفحه 1-19

چکیده
  کرمانجی مهمترین گونه زبان کردی است که علاوه بر کشورهای ترکیه، عراق، سوریه، و برخی از مناطق کردنشین غرب ایران، در استان خراسان شمالی و نیز در شمال غربی استان خراسان رضوی بدان تکلم می شود. اهالی روستای بیگلر در جنوب شهرستان قوچان همچون بسیاری از روستاهای دیگر این منطقه به یکی از گویش های این زبان سخن می‌گویند. از آنجایی که گویش کرمانجی ...  بیشتر

تحلیل گفتمان
بررسی تطبیقی رمانتیسم زبانی در اشعار هوشنگ ابتهاج و انسی الحاج با رویکردی شناختی

سلیم قادری تپه رشت؛ ناصر حسینی؛ اردشیر صدر الدینی

دوره 15، شماره 3 ، آذر 1402، ، صفحه 143-121

چکیده
  زبان‌شناسی ‌شناختی، به‌عنوان یکی از شاخه‌های اصلی علوم شناختی، رویکردی است که به زبان، به‌مثابه ابزاری برای کشف ساختار نظام شناختی انسان می‌نگرد. معنی‌شناسی شناختی، به‌عنوان یکی از حوزه‌های اساسی زبان‌‌شناسی شناختی، دارای نظریه‌های مختلفی مانند طرح‌واره‌های تصویری، آمیختگی مفهومی، فضاهای ذهنی، مجاز و استعاره است. گرایش ...  بیشتر

رده شناسی زبان
نام اندام‌ها و بیان احساسات در زبان فارسی: نگاهی رده شناختی

والی رضایی؛ طاهره ثامنیان

دوره 15، شماره 3 ، آذر 1402، ، صفحه 27-1

چکیده
  رده‌شناسی واژگانی مطالعۀ روش‌های خاصی است که بر اساس آن‌ها زبان‌ها معنایی را در قالب واژه‌ها می‌گنجانند. به‌این‌ترتیب رده‌شناسی واژگانی را که با واژگان سروکار دارد، می‌توان زیرشاخۀ رده‌شناسی معنایی به‌حساب آورد. اخیراً مطالعات در زبان‌شناسی شناختی نشان داده‌اند که چگونه اعضای بدن به‌عنوان منبعی برای مفهوم‌سازی تجربه‌های ...  بیشتر

نگاهی به ریشه چند واژه گیلکی

نرجس بانو صبوری

دوره 9، شماره 16 ، آبان 1396، ، صفحه 45-59

چکیده
  ریشه شناسی را به اختصار بررسی خاستگاه یا تاریخ واژه دانسته اند. از این رو برای دست یابی به ریشه حقیقی واژه باید در زمان به عقب بازگشت تا به وضعیتی رسید که اطلاعات مربوط به واژه به صورت شفاف و روشن در اختیار قرار گیرد و بتوان با اطمینان فرایند شکل گیری واژه را بازسازی کرد. گویش گیلکی یکی از گویش های ایرانی نو است که در شمار گویش های شمال ...  بیشتر

کاربرد شناسی
تحلیل محتوا و مقایسه مجموعه کتاب‌های آموزش نوین زبان فارسی و مجموعه کتاب‌های آموزش فارسی به فارسی با استفاده از بازبینه اعتبارسنجی‌شده

معصومه خدایی مقدم؛ عطیه کامیابی گل؛ شهلا شریفی

دوره 14، شماره 4 ، اسفند 1401، ، صفحه 126-152

چکیده
  ارزیابی محتوایی کتاب­های درسی با استفاده از بازبینه،از روش­های مرسوم ارزیابی است که سهم به­سزایی در حفظ کیفیت آن­ها ایفا می­کند. در این پژوهش با استفاده از بازبینه اعتبارسنجی­شده که شامل چهار مقوله ویژگی­های فیزیکی، طراحی و سازمان­دهی کتاب؛ مهارت­ها و زیرمهارت­های زبانی؛ موضوع و محتوا و ملاحظات کلی و کاربردی است ...  بیشتر

تحلیل گفتمان
پیچیدگی روایت‌های داستانی کودکان تک‌زبانه و دوزبانه 4-6 ساله: مطالعه موردی تهران و جویبار

آتوسا رستم بیک تفرشی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 29 خرداد 1403

چکیده
  بررسی رشد روایی یکی از ابزارهای کارآمد و پرکاربرد در مطالعات رشد زبان، دوزبانگی و اختلال‌های زبانی است. به ویژه آزمون‌های مرتبط با دستور داستان که ساختار روایت را در دو سطح کلان (شناختی) و خرد (زبانی) تحلیل می‌کنند، در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه زبان‌شناسان بوده‌اند. در این پژوهش، پیچیدگی ساختار روایت‌های داستانی فارسی 16 کودک ...  بیشتر

ساخت‌واژه
تحلیلی ساختی از واژه‌های مرکب برگرفته از ستاک گذشته «گشت» در زبان فارسی

فاطمه ظهرابی؛ عادل رفیعی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 03 تیر 1403

چکیده
  پژوهش حاضر به بررسی واژه‌های مرکب مختوم به ستاک گذشته «گشت» در چارچوب صرف ساختی می-پردازد. این پژوهش تلاش دارد تا توصیفی همزمانی و درزمانی از تنوعات معنایی و نظام طرحواره‌ای ناظر بر واژه‌های حاصل از این ساخت را به دست دهد. داده‌های پژوهش حاضر شامل202 واژه مرکب است که از پیکره‌های همزمانی و درزمانی زبان فارسی، فرهنگ‌های لغت ...  بیشتر

زبان‌شناسی عمومی
تحلیل پیکره‌ای بر حرف اضافه «از» در کتب درسی پایه‌های اول تا ششم : رویکرد شناختی

اعظم علیجانی؛ مسعود قیومی؛ مریم مسگرخویی؛ حوریه احدی؛ یلدا دلگشایی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 تیر 1403

چکیده
  هدف از مطالعۀ حاضر، بررسی حرف اضافۀ «از» در کتاب‌های درسی است. چندمعنایی حرف اضافه موجب اشکالاتی در دریافت و درک بسیاری از دانش‌آموزان می‌شود. در این پژوهش از پیکرۀ متنی کتب درسی فارسی، علوم، هدیه‌های آسمانی و مطالعات اجتماعی از پایۀ اول تا ششم ابتدایی بهره گرفته‌ایم. در تحلیل داده‌ها از رویکردهای پیش‌نمونۀ راش (1975) و چندمعنایی ...  بیشتر

نحو
بررسی تطبیقی دیدگاه زبان شناختی دو تن از دستورنویسان معاصر عرب؛ نقد روششناختی

مائده بیگم شیرازی؛ سید حسین سیدی؛ احمدرضا حیدریان شهری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 تیر 1403

چکیده
  چکیده: قرن نوزدهم را می‌توان زمان شکل‌گیری تفکر نوین عرب به شمار آورد و پژوهش-های زبان‌شناسی معاصر نیز در راستای سایر حوزه‌های اندیشگانی عرب در این زمان، پدید آمد. زبان‌شناسان نوگرا، دستاوردهای نوین خود را که برگرفته از رویکردهای زبان-شناختی معاصر است، به خواننده عرب زبان ارائه کردند، و با وجود واکنش‌های متفاوتی که اغلب برپایه ...  بیشتر

زبانشناسی و گویش‌های خراسان
بعضی ویژگی های تمایزبخش مهم گویش های خراسانی زبان فارسی از گویش های گروه افغانی و تاجیکی

یولی ایونسیان

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 18 تیر 1403

چکیده
  مقاله حاضر به بررسی پنج ویژگی گروه گویش‌های فارسی خراسانی می‌پردازد که آن را از گروه افعانی-تاجیکی متمایز می‌کنند. این ویژگی‌ها که از دو ویژگی آوایی و دو ویژگی صرفی و همچنین یکی مربوط به حروف اضافه تشکیل شده‌اند، علی‌رغم اینکه همه وجوه تمایز بین گروه‌ها را نشان نمی‌دهند، توسط مولف به عنوان پایدارترین ویژگی‌ها مشخص شده‌اند. مقاله ...  بیشتر

رده شناسی زبان
تحلیل مقابله‌ای ساختار هجای فارسی و کره‌ای برمبنای جهانی‌های رده‌شناختی

حامد مولایی کوهبنانی؛ حسین بازوبندی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 تیر 1403

چکیده
  تحلیل مقابله‌ای که الگوهای اولیه آن برپایه زبان‌شناسی ساخت‌گرا شکل گرفته عمدتا به بررسی سطوح دشواری جنبه‌های واجی، صرفی و نحوی زبان‌ها می‌پردازد تا از طریق تاکید بر تفاوت‌های بین زبان‌ها، آموزش زبان دوم را تسهیل کند. در پژوهش حاضر قصد داریم ساختار هجای کره‌ای و فارسی را از منظر سه معیار رده-شناسی یعنی عناصر سازنده هجا، قواعد ...  بیشتر

کاربرد شناسی
نقد و بررسی کمینه گرایی معنایی کاپلن و لپوربا استفاده از داده های زبان فارسی

محمدرضا پهلوان نژاد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 تیر 1403

چکیده
  پژوهش حاضر به نقد و بررسی نظریه کمینه گرایی معناییِ کاپلن و لپور می پردازد که در سال 2005 به عنوان یک نظریه معنایی همگانی در زبان شناسی مطرح شد. در مقاله حاضر همچنین، این نظریه در زبان فارسی و بر روی داده‌های این زبان بررسی خواهد شد. با بررسی انتقادات مطرح شده توسط برخی از صاحب نظران، ملاحظه می شود با توجه به ماهیت نظریه که از زبان های ...  بیشتر

نحو
پدیدۀ حذف درون بند رویکردی فازبنیاد

شبنم مجیدی؛ فاطمه بهرامی؛ مزدک انوشه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 22 تیر 1403

چکیده
  در سنت دستور زایشی، پدیدۀ حذف یا زدایش، ساخت‌های گوناگونی را دربرمی‌گیرد که در آنها عناصر پیش‌بینی‌پذیر نحوی ذیل شرایط خاصی از اشتقاق زدوده می‌شوند. از سرآغاز نظریۀ اصول و پارامترها، یافت تعمیمی که بتواند همۀ گونه‌های حذف را تبیین کند، یکی از مسائل بنیادین زبان‌شناسان بوده است. مقالۀ حاضر می‌کوشد تا در چارچوب کمینه‌گرایی فازبنیاد ...  بیشتر

ابر واژگان

نشریات مرتبط