نوع مقاله : علمی - پژ‍وهشی

نویسندگان

گیلان

چکیده

کردی از کهن‏ترین زبانهای ایرانی و از شاخة شمال غربی آنهاست. این زبان به چندین گویش تقسیم می شود که در میان آنها کرمانجی بیشترین گویشور را در سطح جهان دارد. کرمانجها در منطقة وسیعی از آسیای میانه و خاورمیانه تا شرق اروپا زندگی می‌کنند. اکثر گروههای کرمانج ایرانی در زمان شاه‌عباس صفوی به دلایل سیاسی از نقاط غربی کشور به خراسان کوچانده شدند. بخشی از این اقوام سیصد سال بعد به امر نادرشاه افشار به نواحی کوهستانی شهرستان رودبار در جنوب استان گیلان مهاجرت کردند. مهاجرت های مذکور در طول تاریخ و جدا افتادن گروههای مختلف کرمانج از یکدیگر که خود به تضعیف جایگاه قومی و قدرت رسانه ای آنها انجامیده منجر به تأثیرپذیری این گویش از سایر زبانها شده است. در گویشِ کرمانجیِ خراسان، جایگاه ارگتیو (نظام کنایی) و جنس در اسامی و ضمایر، در مقایسه با کرمانجی معیار ضعیف شده است. در کرمانجی رودبار فراتر از تغییرات مذکور، و متأثر از ویژگی های دستوریِ زبان فارسی، گونة متفاوتی از مجهول ترکیبی شکل گرفته، نظام کٌنایی به نظام فاعلی- مفعولی تغییر یافته و نشانه های جنس از بین رفته است. این پژوهش، ضمن تدقیق در گویش کرمانجی گویشوران روستای گوفلِ شهرستان رودبار، می کوشد با بهره گیری از مطالعه کتابخانه ای- میدانی به بررسی تغییرات گویش کرمانجی رودبار نسبت به گونه های متقدم این گویش و دلایل این تغییرات بپردازد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparing Roudbari Kormanji Dialect with Kormanji Dialects of Khorasan

نویسندگان [English]

  • moharram rezayati kishekhalel
  • mohammad asgharzadeh

guilan

چکیده [English]

Extended Abstract
1. Introduction
Nowadays Kurdish language is often divided to 3 main groups:
1-the southern group consists of several incongrous accents that are spoken in the sout of Iranian Kurdistan.
2-the central group consists of Iraqi northeastern Kurdish, Kurdistan of Iran and the adjacent areas around it and called Surani.
3-northern Kurdi wich is the language of more than ⅔ of Kurdish people and called Kormanji.
The common Kormanji dialect in Khorasan has some differences with the other Kormanji dialects, the variety of this dialect of course is not that widespread and significant in Khorasan and there aren’t many differences among the types of Kormanji in Khorasan.
In the last fifty years, several Kormanji grammar books have been written that we can refer to Kormanji grammar written by Juis Blue and Veisi Barak (1999)as the important one. Among Persian-Kormanji dictionaries, we can refer to Kormanji dictionary(with 27000 entries) that is compiled and edited by Mr. Pakseresht and his collegues )Omrzadeh,Sh. mahmudi, h. aran, s. kocher, k. shamsi, m. ajami, n. qolizadeh, m. dolatpur, s. padash, k. yusefi, a( )2012). In the last two decades, surveys related to this dialect and also written books in Khorasani Kormanji have been increasing.
In this researh, passive structure, signs of agreement patterns and ergative in Roudbari and Khorasani Kormanji have been compared. Writers in this article didn’t find a research that specifically considers the features of Kormanji dialect in Roudbar in their query. It is important to mention that Kormanji dialects in towns and villsges of Roudbar, don’t have much difference with each other, so the extracted results from this survey that are based on Kormanji dialect of the village “Gofol” can be generalized to the whole Roudbar.
2. Methodology
This research is based on data from experiments and libraries in a descriptive-analytic way. One of the writers of the article is a native Kormanji speaker and acquired the experimental data of the article from daily colloquiums of native Kormanji speakers of Roudbar in Guilan province and also by interviews with speakers from different areas of Khorasan. Furthermore, in definiens, historical background and conducted studies have been refered to written resources.
3. Results & Discusssion
3. 1. Passive structure
In standard Kormanji and Khorasani, there is a combinational-grammatical structure for stating the passive form. In Kormanji of Roudbar, combinational construct of passive verb in standard and Khorasani dialects has been changed. In some conditions of present and futuretenses, Roudbari speakers, influenced by Persian, use objective adjective construct for stating passive verbs.
In Kormanji of Roudbar, in addition to the structure above, there is another type of passive verb that unlike the first type, is not confusing in its meaning in the past tense and means passive in all of tenses. This construct has been seen in the survey of different Kormanji dialects. In Kormanji, unlike other Kurdish dialects, passive form has a combinational construct. Since in ergative of standard Kormanji and Khorasani verb obeys from object, locating the object of sentence in the subjective place(agent) have caused this obedience to be more fortified and to be used as a kind of grammatical independence toward the second way of the intransitive verb(hatən= to come) in the passive construct of sentence.
Transformation of combinational passive in the Kormanji dialect of Roudbar that caused to the transfer of passive verbs sign from the end of the intransitive verb (hat=came) to the end of the transitive verb (bu=became), can be known as an step in transforming ergative to subjective-objective system.
3. 2. Signs of agreement patterns
Different signs of objective form have been reduced in Roudbari Kormanji. Naturally, the existence of different forms of agreement patterns in prior dialects of Kormanji has had grammatical and phonological reasons. Reduction of these signs and combination of several objective signs in a construct in Roudbari Kormanji is representative of two points: 1- Moving Roudbari Kormanji toward the language simplification. 2- Transformation of ergative to subjective-objective system.
In standard Kormanji, there are signs of gender in nous, proclamative and additional conditions and some pronouns. These signs also have had constancy in Kormanji of Khorasan. Among the new generation of Kormanji speakers the concept of gender is being collapsed. Of course, this change is more common in virtual male and female nouns. Some times even real male and female nouns are pronounced with irrelevant generic suffixes. To sum up, in addition to real male and female, the way of pronouncing the last added part does not differ so much, but forms of pronounciation which represent generic distinction, have been maintained. Subjective and objective pronouns in Kormanji of Khorasan and Roudbar are like each other except third-person singular that in non-subjective condition in Khorasani Khormanji, the male and female forms are distinguished from each other. Of course, standard Kormanji and Khorasan due to the existence of ergative, non-subjective pronouns can locate in the place of subject and subjective pronous can locate in the place of object. By paying attention to the transformation of Roudbari Kormanji dialect to subjective-objective system, subjective pronouns only locate in subjective place and non-subjective pronouns locate in objective place. Although this dialect has missed its ergrtive identity, during this process, unlike Persian, it does not have its distinction between subjective and non-subjective pronouns. Signs of gender have been totally disappeared in Kormanji of Rudbar.
3. 3. Ergative
In Kormanji like many other languages, ergative condition is gradually disappearing and transforming to subjective-objective system. In cities of khorasan the amount and speed of this change is not equal in all of the areas, the more we move towards western and northern points of Khorasan province, the more will be the dominance of subjective-objective system. Totally, it could be said that the rate of the changes in Kormanji dialect of Khorasan is too high. By paying attention to this point that the ergative condition has remained among Kormanj people of Amard plateau and Aamarlou tribe in the suburbs of Neishabour(who are parts of Kormanj immigrants in Rudbar) intentionally or unintentionally, deletion of gender signs and transformation of ergative system to subjective-objective system in Kormanj speakers must have occurred during the second period in the time of Nader Shahe Afshar(1728.ad)
4. Conclusions & Suggestions
Kormanji like all of the other languages and dialects, has been undergoing changes in its historical and geographical way. These changes are different according to the rate of communication with speakers of other languages, national and local media and educational system. Some parts of these changes have happened naturally. In kormanji dialect of Khorasan, signs of gender and agreement patterns have last the significance. Also, ergative system is gradually being collapsed.
In Roudbari Kormanji, the combinational passive construct has been changed, signs of gender distinction have been decreased as much as possible. Also, grammatical system of this dialect has been changed from ergative to subjective-objective system. Totally, it could be said that Kormanji of Roudbar, in the way of language simplification, has acquired some of its grammatical and symbolic constructs from Persian, but if adopted and acquired constructs in some verbs, words and grammar rules have been in a contradiction with psychological and eloquent principles of language, have attempted to maintain archaic distinctions or creating new constructs in a dynamic way.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kurdish Language
  • Kormanji dialect
  • ergative
  • Passive
  • gender
  1. ابراهیم‌پور، م.ت. (1373). واژه نامه فارسی-کردی. تهران: نشر ققنوس.
  2. امامی، ح. و سبزه، م. (1392). «مقایسه نظامی آوایی گویش کرمانجی خراسانی و کردی ایلامی»، فرهنگ ایلام، دورة 14، شمارة40و41، صص1-15.
  3. انصاف‌پور، غ.ر. (1379). تاریخ سیاسی و جغرافیایی مردم کرد از شرقی ترین تا غربی‌ترین. تهران: انتشارات ارمغان.
  4. بلو، ژ. و باراک، و. (1387). دستور زبان کردی (کرمانجی). ترجمة علی بلخکانلو (پاک سرشت)، قم: انتشارات عمو علوی.
  5. پاک‌سرشت، ع. و عمرزاده، ش و سایرین (نت: 1391). فرهنگ کردی (کرمانجی)- فارسی:
  6. http://www.evar.blogfa.com/post/115
  7. تقوی گلیان، م. و علیزاده، ع. (1391). مقایسة نظام حالت‌دهی گویش کرمانجی خراسان با نظام زبان فارسی معاصر. پایان‌نامة چاپ نشدة کارشناسی ارشد، دانشگاه بیرجند.
  8. ترقی اوغاز، ح. ع. (1379). مقایسة ساخت فعل در کرمانجی خراسان، کردی مهابادی و کردی کرمانشاهی، پایان‌نامة چاپ نشده کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
  9. توحدی، ک. (1362). حرکت تاریخی کرد به خراسان در دفاع از استقلال ایران. ج2، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
  10. توحدی، ک. (1370). حرکت تاریخی کرد به خراسان. ج1، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
  11. جلایرلان، ع. (1371). بررسی گویش کرمانجی خراسان. پایان نامه چاپ نشده کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.
  12. دانش‌پژوه، ف. (1389). ارگتیو در زبان کردی کرمانجی (بادینی)، سورانی، هورامی. تهران: نشر داستان.
  13. دانش‌پژوه، ف. و کریمی دوستان، غ. ح. (اینترنت: 1393- آمادة انتشار). «مجهول در کرمانجی و سورانی بر پایة دستور نقش و ارجاع». مجلة جستارهای زبانی. صص (نت:1-26).
  14. رابینو، ه.ل. (1374). ولایات دارالمرز ایران: گیلان. ترجمة جعفر خمامی‌زاده. رشت: انتشارات طاعتی.
  15. راسخ مهند، م. و نقشبندی، ز.(1392). تأثیر عوامل کلامی بر تعیین نوع الگوی حالت در گویش هورامی، مجلة جستارهای زبانی، دورة 4 شمارة 4 (پیاپی16). صص87-109.
  16. رحیمی دوین، ح. (1370). مقایسه ساختاری زبان کرمانجی و انگلیسی با تأکید بر مطالعه خطاها در نظام عناصر جملات انگلیسی در زبان آموزان مقطع راهنمایی تحصیلی. پایان نامه چاپ نشده کارشناسی ارشد. دانشگاه فردوسی مشهد.
  17. رضایتی کیشه‌خاله، م. (1382). چند نکتة دستوری در گویش تالشی، مجلة گویش‌شناسی (ویژه‌نامة نامة فرهنگستان)، شمارة اول، صص 41-52.
  18. رضایتی کیشه‌خاله، م. (1386). ساخت ارگتیو در گویش تاتی خلخال. مجلة ادب‌پژوهی. شمارة 1. صص89-105
  19. رضایتی کیشه‌خاله، م. و جلاله‌وند آلکامی، م. (1390). فعل مجهول در زبانها و گویش‌های ایرانی. مجلة ادب پژوهی. شمارة 16. صص9-34.
  20. زنگلی، ج.ق.(بی تا). دیوان اشعار. (بی جا). نسخه خطی.
  21. سبزعلیپور، ج. و ایزدی‌فر،ر. (1393). نظام حالت‌نمایی در گویش تاتی خلخال. مجلة جستارهای زبانی. دورة 5، شمارة 4 (پیاپی 20)، صص103-133.
  22. شریفی‌نژاد، ی. (1391). لهجه‌های زبان کرمانجی و جایگاه لهجة کرمانجی خراسانی در آن:
  23. http://kormanji.mihanblog.com/extrapage/lahjekormanji
  24. طاهرزاده، ع. (1383). عشایر کرد شمال خراسان. مشهد: انتشارات خلیلیان.
  25. علیزاده، ع. و تقوی گلیان، م. (اینترنت: 1394-آمادة انتشار). ساخت ارگتیو و فروپاشی آن در گویش کرمانجی خراسان. مجلة زبان‌پژوهی. صص (اینترنت:1-24).
  26. قنبری بگلر، ج. و الیاسی، م. و ایزانلو، ع. (1392). بررسی تفاوتهای گویش کرمانجی بیگلر با گویشهای کرمانجی مجاور. مجلة زبانشناسی و گویشهای خراسان، شمارة صص1-19.
  27. کریمی، ی. (1391). مطابقه در نظام کنایی (ارگتیوِ) زبانهای ایرانی: رقابت واژه‌بست و وند، مجلة پژوهش های زبانشناسی. سال چهارم ، شمارة 2. صص1-18.
  28. مصطفوی گرو، ح. ع. (1386). بررسی تاریخی نظام آوایی گویش کرمانجی خراسان. مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه مشهد. شمارة 159. صص33-67.