بررسی معانی حرف اضافۀ /pad/ در فارسی میانه بر مبنای دستور شناختی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

پویا شهریاری راد ¹

اعظم استاجی ¹

علی ایزانلو ¹

حسینعلی مصطفوی گرو ²

¹ گروه زبانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد

² گروه روسی دانشگاه فردوسی مشهد

10.22067/jlkd.2026.96668.1359

چکیده

در چارچوب دستور شناختی، مفاهیم متحرک و مکان‌نما نقشی محوری در فهم معنای رابطه‌ای و سازمان «شکل-زمینه» در عبارات زبانی دارند. این مفاهیم که نخستین ‌بار توسط لانگاکر (1991/2008) مطرح شدند، نقش‌های مشارکان را در یک رابطۀ مفهومی توصیف می‌کنند. این مقاله به بررسی مفهوم حرف اضافۀ /pad/ در فارسی میانه در این چارچوب می‌پردازد. برای نیل به این مقصود، تمامی عبارات فارسی میانه که در آن /pad/ به کار رفته بود از پیکرۀ پارسیگ استخراج و بررسی شدند. در فارسی میانه این واژه 2456 مرتبه تکرار شده است. نتایج به دست آمده نشانگر آن است که /pad/ پنج مفهوم «در/توی» (پرکاربردترین مفهوم)، «همراهی»، «پایین»، «از طریق»، و «علت-معلول ساز» (کم کاربردترین مفهوم) داشته است که همگی نمایانگر ساخت متفاوت ذهنی گویشوران فارسی میانه نسبت به گویشوران فارسی نو است. این نتایج با زبان‌های یونانی، سانسکریت، و رومی به مثابۀ زبان‌های هم‌خانوداۀ فارسی نیز مقایسه شده‌اند و نشانگر دگرگونی مشابهی با فارسی هستند.

کلیدواژه‌ها

فارسی میانه

دستور شناختی

متحرک

مکان‌نما

/pad/

---

عنوان مقاله English

A Study on the meanings of the suffix /pad/ in Middle Persian based on cognitive grammar

نویسندگان English

Pouya Shahriarirad ¹

Azam Estaji ¹

Ali Izanloo ¹

Hosseinali Mostafavi Gero ²

¹ Department of Linguistics, Ferdowsi University of Mashhad

² Faculty of Russian, Ferdowsi University of Mashhad

چکیده English

Abstract:

Within the framework of Cognitive Grammar, concepts of trajector and landmark elements play a central role in understanding relational meaning and the "figure-ground" organization in linguistic expressions. These concepts, initially introduced by Langacker (1991/2008), describe the roles of participants in a conceptual relationship. This paper examines the meaning of the postposition /pad/ in Middle Persian within this framework. To achieve this goal, all Middle Persian expressions in which /pad/ occurred were extracted from the Parsig Corpus and analyzed. In Middle Persian, this word appeared 2,456 times. The results indicate that /pad/ conveyed five distinct meanings: "in/within" (the most frequent meaning), "accompaniment," "down," "through," and "cause-effect relation" (the least frequent meaning), all of which reflect a different cognitive framework among Middle Persian speakers compared to Modern Persian speakers. These results are also compared with the related languages of Greek, Sanskrit, and Latin, showing a similar transformation in meaning in comparison with Persian.

کلیدواژه‌ها English

Middle Persian

Cognitive Grammar

trajector

landmark

/pad/