تحلیل و ارزیابی محتوایی تولیدات علمی حوزۀ موضوعی زبانشناسی در ایران: یک مطالعۀ علم‌سنجی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حسین نویدی نیا ¹

علی بهدانی ²

محمود سنگری ³

¹ دانشیار، گروه زبان انگلیسی دانشگاه بیرجند

² دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زبان انگلیسی دانشگاه بیرجند

³ استادیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه بیرجند

10.22067/jlkd.2025.93663.1326

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل و ارزیابی محتوایی تولیدات علمی حوزه زبان‌شناسی ایران در پایگاه داده اسکوپوس انجام شده است. استخراج داده با تکیه بر جست‌وجوی کلیدواژه مورد نظر در پایگاه اسکوپوس در بخش عناوین، چکیده‌ها، و یا کلیدواژگان و سپس فیلتر نتایج به دست آمده انجام شد.  با بهره‌گیری از رویکرد علم‌سنجی و  استفاده از وس ویوور، ۹۳۵ مقاله علمی از سال ۱۹۷۳ تا ۲۰۲۴ بررسی شده‌اند. نتایج نشان داد رشد چشم‌گیر تولیدات علمی از سال ۲۰۰۹ آغاز شده و تا سال‌های اخیر روندی صعودی و باثبات را طی کرده است. بیشترین تمرکز پژوهش‌ها در حوزه‌های زبان‌شناسی کاربردی، شناختی، پیکره‌ای و پردازش زبان طبیعی بوده و کلیدواژه‌هایی چون "زبان‌شناسی کاربردی"، "زبان‌شناسی شناختی"، و "زبان فارسی" پرتکرارترین واژگان بوده‌اند. همچنین، تحلیل شبکه‌های هم‌رخدادی و روندهای کلیدواژه‌ها بیانگر گسترش رویکردهای میان‌رشته‌ای و گرایش به فناوری‌های نوین مانند یادگیری عمیق بود. در کنار تمرکز بر زبان فارسی، مطالعات در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و روش‌شناختی زبان نیز در حال رشد بودند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند راهنمایی ارزشمند برای پژوهشگران، سیاست‌گذاران علمی و دانشگاه‌ها در جهت تقویت کیفیت و توازن پژوهش‌های زبان‌شناسی در ایران فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

علم‌سنجی

ترسیم نقشه علمی

زبانشناسی

زبانشناسی در ایران

موضوعات

• زبان‌شناسی عمومی

---

عنوان مقاله English

Content Analysis and Evaluation of Scientific Publications in the Field of Linguistics in Iran: A Scientometric Study

نویسندگان English

Hossein Navidinia ¹

Ali Behdani ²

Mahmood Sangari ³

¹ Associate Professor of Applied Linguistics, Department of English Language, University of Birjand, Birjand, Iran.

² MA Student of Applied Linguistics, Department of English Language, University of Birjand, Birjand, Iran.

³ Assistant Professor, Department of Knowledge and Information Science, University of Birjand, Birjand, Iran.

چکیده English

This study aimed to analyze and evaluate the content of scientific works written by Iranian researchers in the field of linguistics within the Scopus database. Data extraction was conducted through keyword searches in the Scopus database across titles, abstracts, and keywords, followed by filtering of the retrieved results. Employing a scientometric approach and utilizing VOSviewer, 935 scientific articles published from 1973 to 2024 were examined. The findings revealed that significant growth in scientific output commenced in 2009, maintaining an upward and stable trajectory through recent years. The primary focus of this research was the domains of applied linguistics, cognitive linguistics, corpus linguistics, and natural language processing, with keywords such as "applied linguistics", "cognitive linguistics", and "Persian language" representing the most frequently occurring terms. Furthermore, co-occurrence network analysis and keyword trend analysis indicated the expansion of interdisciplinary approaches and orientation toward emerging technologies like deep learning. Alongside the focus on the Persian language, studies in cultural, social, and methodological aspects of language demonstrated continued growth. The findings of this research can provide valuable guidance for researchers, policymakers, and universities in enhancing the quality and balance of linguistic research in Iran.

کلیدواژه‌ها English

Scientometrics

Science Mapping

Linguistics

Iranian Linguistics

مراجع

احمدی، ح.، سلیمی، ع.، زنگیشه‌ای، ا. (1392). علم‌سنجی، خوشه‌بندی و نقشه دانش تولیدات علمی ادبیات تطبیقی در ایران. کاوش نامۀ ادبیات تطبیقی (مطالعات تطبیقی میان عربی- فارسی)، 3(11)، 23-1.

اخوتی، م.، صادقی، ح.، طالبیان، ع.، بانشی، م.ر. (1392). تحلیل استنادی و ترسیم نقشه علمی مطالعات کتابداری و اطلاع‌رسانی در پایگاه استنادی "وب آو ساینس" از سال 1993 تا 2011. فصلنامه دانش‌شناسی، 6(21)، 9-22.

اکبری جاوید، م.، غفاری، س. (1402). ترسیم نقشه دانش تولیدات علمی حوزه مدیریت بحران و مخاطرات در پایگاه اسکوپوس 1973-2020. پژوهش‌نامه علم‌سنجی، 9(2)، 384-353.

 https://doi.org/10.22070/rsci.2022.15968.1569

باقری، م. (1374). مقدمات زبانشناسی. انتشارات دانشگاه تبریز

جان‌محمدی، ن.، یمین‌فیروز، م.، نوشین‌فرد، ف.(1391). تولیدات علمی ایران در حوزه ارتوپدی با روش علم‌سنجی. مجله جراحی استخوان و مفاصل ایران، 12(2)، 81-86. https://doi.org/10.22034/ijos.2020.121064

حرّی، ع.، نشاط، ن. (۱۳۸۸). مروری بر متون علم‌سنجی در ایران. فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، ۱۲ (۱)، ۴۵-۷۲.

خلیلی، ل.، محمدی، ف. (1400). تحلیل علم‌سنجی مجلات منتشرشده به زبان انگلیسی در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی ایران براساس داده‌های اسکوپوس. پژوهش‌نامه علم‌سنجی، 7(2)، 220-197.

https://doi.org/10.22070/rsci.2020.5329.1368

رمضانی، ه.، علیپور‌حافظی، م.، مؤمنی، ع. (1393). نقشه‌های علمی: فنون و روش‌ها. ترویج علم، 5(1)، 53-84.

قلی‌فامیان، ع.ر. (1393). بررسی دو دهه همایش در زبان‌شناسی ایران؛ یک مطالعۀ علم‌سنجی. زبان‌شناخت. 5(9). 103 ‑ 123.

AleAhmad, A., Amiri, H., Darrudi, E., Rahgozar, M., & Oroumchian, F. (2009). Hamshahri: A standard Persian text collection. Knowledge-Based Systems, 22(5), 382-387. https://doi.org/10.1016/j.knosys.2009.05.002

Arik, E. (2015). A bibliometric analysis of linguistics in web of science. J. Sci. Res., 4(1), 20-28. https://doi.org/10.4103/2320-0057.156018

Bakhtiar, M., Nilipour, R., & Weekes, B. S. (2013). Predictors of timed picture naming in Persian. Behavior Research Methods, 45, 834-841. https://doi.org/10.3758/s13428-012-0298-6

Dabbagh, A. (2017). Cultural Linguistics as an investigative framework for paremiology: comparing time in English and Persian. International Journal of Applied Linguistics, 27(3), 577-595. https://doi.org/10.1111/ijal.12162

Farhadinia, B. (2016). Multiple criteria decision-making methods with completely unknown weights in hesitant fuzzy linguistic term setting. Knowledge-Based Systems, 93, 135-144. https://doi.org/10.1016/j.knosys.2015.11.008

Farsani, M. A., & Babaii, E. (2020). Applied linguistics research in three decades: A methodological synthesis of graduate theses in an EFL context. Quality & Quantity, 54(4), 1257- 1283. https://doi.org/10.1007/s11135-020-00984-w

Garfield, E. (1972). Citation analysis as a tool in journal evaluation: Journals can be ranked by frequency and impact of citations for science policy studies. Science, 178(4060), 471-479. https://doi.org/10.1126/science.178.4060.471

Hashemi, M. R., & Babaii, E. (2013). Mixed methods research: Toward new research designs in applied linguistics. The Modern Language Journal, 97(4), 828-852.  https://doi.org/10.1111/j.1540-4781.2013.12049.x

Hood, W. W., & Wilson, C. S. (2001). The literature of bibliometrics, scientometrics, and informetrics. Scientometrics, 52, 291-314. https://doi.org/10.1023/A:1017919924342

Jalilifar, A. (2012). Academic attribution: Citation analysis in master's theses and research articles in applied linguistics. International Journal of Applied Linguistics, 22(1), 23-41. https://doi.org/10.1111/j.1473-4192.2011.00291.x

Kartal, G., & Yeşilyurt, Y. E. (2024). A bibliometric analysis of artificial intelligence in L2 teaching and applied linguistics between 1995 and 2022. ReCALL, 36(3), 359–375. https://doi.org/10.1017/S0958344024000077

Lei, L. & Liu, D. (2018). Research Trends in Applied Linguistics from 2005 to 2016: A Bibliometric Analysis and Its Implications, Applied Linguistics, 40(3),540–561, http://dx.doi.org/10.1093/applin/amy003

Loyns, J. (1981). Language and Linguistics. Cambridge University Press

Mokhtari, H, Romiani, A, Saberi, M.K. (2018). Bibliometric analysis and visualization of Journal of Artificial Societies and Social Simulation (JASSS) between 2000 and 2018. Webology, 16(1), 166-183. https://doi.org/10.14704/WEB/V16I1/a185

Nejadghanbar, H., Hu, G., & Babadi, M. J. (2023). Publishing in predatory language and linguistics journals: Authors’ experiences and motivations. Language Teaching, 56(3), 297-312. https://doi.org/10.1017/S0261444822000490

Peng, J., Mansor, N. S., Ang, L. H., & Kasim, Z. M. (2022). Visualising the knowledge domain of linguistic landscape research: a scientometric review (1994–2021). World, 12(5). https://doi.org/10.5430/wjel.v12n5p340

Peng, Z., & Hu, Z. (2022). A bibliometric analysis of linguistic research on COVID-19. Frontiers in Psychology, 13, 1005487. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1005487

Radhakrishnan, S., Erbis, S., Isaacs, J. A., & Kamarthi, S. (2017). Novel keyword co-occurrence network-based methods to foster systematic reviews of scientific literature. PloS one, 12(3). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0172778

Rezanejad, A., & Rezaei, S. (2013). Academic dishonesty at universities: The case of plagiarism among Iranian language students. Journal of Academic Ethics, 11, 275-295. https://doi.org/10.1007/s10805-013-9193-8

Shormani, M. Q. (2024). What fifty-one years of Linguistics and Artificial Intelligence research tell us about their correlation: A scientometric review. arXiv preprint. https://doi.org/10.48550/arXiv.2411.19858

Valipouri, L., & Nassaji, H. (2013). A corpus-based study of academic vocabulary in chemistry research articles. Journal of English for Academic Purposes, 12(4), 248-263. https://doi.org/10.1016/j.jeap.2013.07.001

Zakaria, A. & Aryadoust, V. (2024). A scientometric analysis of applied linguistics research (1970–2022): methodology and future directions. Applied Linguistics Review, 15(4), 1595-1619. https://doi.org/10.1515/applirev-2022-0210.