##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

نرجس بانو صبوری

چکیده

ریشه شناسی را به اختصار بررسی خاستگاه یا تاریخ واژه دانسته اند. از این رو برای دست یابی به ریشه حقیقی واژه باید در زمان به عقب بازگشت تا به وضعیتی رسید که اطلاعات مربوط به واژه به صورت شفاف و روشن در اختیار قرار گیرد و بتوان با اطمینان فرایند شکل گیری واژه را بازسازی کرد. گویش گیلکی یکی از گویش های ایرانی نو است که در شمار گویش های شمال غربی ایران جای داشته و در حاشیه سواحل جنوب غربی دریای خزر رواج دارد. در این پژوهش به بررسی ریشه¬شناختی بیست واژه گیلکی پرداخته شده است. داده های این جستار از ناحیه جلگه ای شرق استان گیلان و منطقه کوهستانی دیلمان گرداوری شده اند. در هر مدخل ریشه ایرانی باستان و ریشه هندو اروپایی آورده شده، و ویژگی های آوایی و ساختاری واژه توضیح داده شده است. پس از آن واژه های هم ریشه در دیگر زبان ها و گویش های ایرانی آورده شده است. واج‌نوشت داده‌ها در این پژوهش بر اساس شیوه و نشانه‌های رایج در آثار مربوط به زبان‌های ایرانی انجام پذیرفته است. این بررسی پیوند زبانی گویش گیلکی را با دیگر زبان ها و گویش های ایرانی در دوره های سه گانه تاریخی ایرانی باستان، میانه و نو آشکار ساخته، و سیر تحول واج های این گویش را به روشنی باز می نماید. افزون بر این، نشان دهنده ظرفیت واژگانی و معنایی این گویش و دیگر زبان ها و گویش های مرتبط با آن نیز هست.

جزئیات مقاله

مراجع
ابوالقاسمی، محسن (1373). ماده¬های فعل¬های فارسی دری، تهران: ققنوس.
پاینده لنگرودی، محمود (1366). فرهنگ گیل و دیلم، فارسی به گیلکی، تهران: امیرکبیر.
حسن¬دوست، محمد (1380). "اشتقاق چند واژه گیلکی"، نامه فرهنگستان، شماره 17، صص 162-170.
حسن¬دوست، محمد (1389). فرهنگ تطبیقی- موضوعی زبان¬ها و گویش¬های ایرانی نو، 2ج، تهران: نشر آثار.
حسن¬دوست، محمد (1393). فرهنگ ریشه¬شناختی زبان فارسی، 5ج، تهران: نشر آثار.
صبوری، نرجس¬بانو (1392). "ریشه¬شناسی چند مصدر گیلکی"، نامه فرهنگستان، ویژه¬نامه زبان¬ها و گویش¬های ایرانی، شماره 2، صص 53-65.
صبوری، نرجس¬بانو و روشن، بلقیس (1393). "ریشه¬شناسی چند واژه از گویش گیلکی"، ادب-پژوهی، شماره 30، صص 117-.131
صبوری، نرجس¬بانو و روشن، بلقیس (1394). فعل¬های گیلکی، بررسی تطبیقی و ریشه¬شناختی گونه¬های گویشی شرق گیلان، رشت: فرهنگ ایلیا.
طاهری، اسفندیار (1391). "ریشه¬شناسی واژه¬هایی از گویش بختیاری"، نامه فرهنگستان، ویژه¬نامه زبان¬ها و گویش¬های ایرانی، شماره 1، صص 111-137.
قریب، بدرالزمان (1374). فرهنگ سغدی، تهران: فرهنگان.
معین، محمد (1371): فرهنگ فارسی، 5 ج، تهران: امیر کبیر.
مکنزی، د. ن (1379). فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: پژوهشگاه علوم¬انسانی و مطالعات فرهنگی.

Bailey, H.W. (1979). Dictionary of Khotan Saka, Cambridge.
Bartholomae, Ch. (1961). Altiranisches Wörterbuch, Berlin.
Campbell, L. (2007). A Glossary of Historical Linguistics, Edinburg.
Cheung, J. (2007). Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, Berlin.
Durkin-Meisterernst, D. (2004). Dictionary of Manichean Middle Persian and Parthian, Belgium.
Emmerick, R. (1968). Saka Grammatic Studies, London.
Kellens, J. (1995). Liste du Verbe Avestique, Wiesbaden.
Kent, R.G. (1953). Old Persian, New Heaven.
Krisch, T. (2010). “Etymology”, The Continuum Companion to Historical Linguistics, NewYork, pp. 311-325.
Pokorny, J. (1956). Indogermanisches Etymologisches Wörterbuch, Tübingen.
Rastorgueva, V. S. (2012). The Gilaki Language, Upsala University.
Rix, H. (2001). Lexicon der Indogermanischen Verben, Wiesbaden, Reichert.
Samadi, M. (1986). Das Chwaresmische Verbum, Wiesbaden.
ارجاع به مقاله
صبورین. ب. (۱۳۹۶-۰۶-۲۲). نگاهی به ریشه چند واژه گیلکی. زبانشناسی و گویش های خراسان, 9(16), 45-59. https://doi.org/10.22067/lj.v9i16.61801
نوع مقاله
علمی - پژ‍وهشی