##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

ابوالفضل مزینانی

چکیده

این تحقیق با رویکردی توصیفی انتقادی و هدف ثبت و ضبط ویژگی‌های ساختواژی ـ باستانی افعال گویش فارسی مزینانی (سبزوار- خراسان رضوی) صورت گرفت. در این بررسی، ساختمان درونی افعال حال ساده و وجه التزامی آن، ماضی ساده، ماضی نقلی، منشأ و حضور «است» در صیغگان آن و نیز آیندۀ ساده توصیف شده و در برخی موارد با نظیر خود در زبان فارسی میانه مقایسه گشت و این نتایج حاصل شد: الف) شناسه‌های فاعلی این گویش همبستگی بیشتری با نظیر خود در فارسی میانه نشان می دهند تا فارسی معیار؛ ب) ساخت ماضی ساده نیز به دو شیوه، یکسان با معیار و متفاوت با آن، به چشم می خورد؛ ج) ساخت ماضی نقلی امروز، هم در این گویش و هم در معیار، بازمانده ی تلفیقی از دو سازوکار نقلی سازی در دوره ی میانه تلقی و ساختار درونی آن به صورت «صفت مفعولی + تکواژ نمود ماضی نقلی + شناسۀ فاعلی» قلمداد شد؛ د) در مجموع، رفتارهای دوگانه ی پیش گفته و نتایج مذکور یادآور «فرضیه ی اکتساب دوگانه» هاوکینز بوده و حاکی از حالت بینابین این گویش در مقایسه با فارسی معاصر و میانه است. مضافاَ، رد پایی نیز از نظام مطابقه‌ای ارگتیو دیده شده که صرفاَ با یک فعل، اما، هم در زمان حال و هم گذشته، تولید می شوند.

جزئیات مقاله

مراجع
ابوالقاسمی، م. (1380). تاریخ زبان فارسی، تهران:انتشارات سمت.
اسلامی، م. (1381). ساخت ماضی نقلی در زبان فارسی: بررسی مجدد نخستین همایش ملی ایران‌شناسی، بنیاد ایران‌شناسی، تهران، ایران .
آموزگار، ژ. و تفضلی، ا.(1375). زبان پهلوی: ادبیات و دستور آن، تهران: انتشارات معین.
الداغی، آ. (1389). ساختار افعال ماضی در گویش سبزواری، ادبیات و زبان¬ها: گویش شناسی، صص 39 – 44.
دبیرمقدم، م. (1392)، رده¬شناسی زبان¬های ایرانی، 2 جلد، تهران:انتشارات سمت.
رضایی باغ بیدی،ح. (1385). راهنمای زبان پارتی. تهران: انتشارات ققنوس
رضایی کیشه خاله، م. و غیوری، م.(1391). ‌نوعی خاص از ماضی نقلی در شاهنامه فردوسی، ادبیات و زبانها، فنون ادبی، ش 6، صص 12-1.
ستوده، م. (1362). تصحیح حدودالعالم من المغرب الی المشرق، تهران: زبان و فرهنگ ایران.
شریفی، ش. و زمردیان، ر. (1387). نظام مطابقه در گویش کاخکی، نامه فرهنگستان: گویش شناسی، د 5، ش 1، صص 2 – 18 .
شکری،گ.(1379). ماضی نقلی در گویش های مازندران و گیلان، نامه فرهنگستان، ش 16، صص 59 - .69
قریب، ب. (1383). گذشته نقلی و بعید در سغدی و شباهت¬های آنها با برخی از گویش¬های ایرانی، ترجمه میترا فریدی. ادبیات و زبانها. صص 54 - 65 .
کلباسی، ا. (1383). گذشته نقلی در لهجه¬ها و گویش¬های ایرانی، ادبیات و زبان¬ها: گویش شناسی، ش 2، صص 66 – 89.
مزینانی، ا. (1387). بررسی پی‌بست‌های ضمیری گویش مزینانی در قیاس با فارسی میانه، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
مزینانی، ا. و شریفی، ش.(1394). بررسی نظام واژه¬بستی ضمیری در تاریخ زبان فارسی و علل تحول آن ، دوماه نامه جستارهای زبانی،دوره 6، شماره4، صص 275-295.
مزینانی، ا. و کرد کامبوزیا ، ع. و گلفام، ا.(1392). پی‌بست‌های ضمیری فارسی میانه و ظهور ضمیرگذاری تکراری در این زبان، مجموعه مقالات نخستین همایش ملی بررسی واژه¬بست¬ها در زبان¬های ایرانی، به کوشش دکتر محمد راسخ مهند صص 99 – 121.
مشکوة الدینی، م. (1379). توصیف و آموزش زبان فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد
مفیدی، ر. (1386). تحول نظام واژه‌بستی در فارسی میانه و نو، مجله‌ دستور، جلدسوم، بهمن 1386، صص133 تا 153.
نغزگوی کهن، م. (1392).‌ تغییرات نقشی «بـ» در فارسی نو از منظر دستوری شدگی، مجموعه مقالات نخستین همایش ملی بررسی واژه¬بست¬ها در زبان¬های ایرانی، به کوشش دکتر محمد راسخ مهند. صص 37- 59.
Brunner, C.J. (1977). A Syntax of Western Middle Iranian Languages, Caravan books, Delmar, New York.
Bybee, J.; Perkins, R. and Paglucia, W. (1994), the evolution of grammar: tense, aspect, and modality in the languages of the world. Chicago: Chicago University Press.
Croft, William (1995), “Modern Syntactic Typology”, Approaches to language typology: past and present, ed. Masayoshi Shibatani and Theodora Bynon, 85 – 143. Oxford: oxford University Press.
Hawkins, J. A. (1983), Word order universals, New York: Academic Press, INC.
Roberts, I. (2007). Diachronic Syntax, New York: Oxford University Press
ارجاع به مقاله
مزینانیا. (۱۳۹۵-۰۹-۰۶). ساخت افعال گویش مزینانی: پلی از پهلوی به فارسی معاصر. زبانشناسی و گویش های خراسان, 8(14), 141-162. https://doi.org/10.22067/lj.v8i14.44207
نوع مقاله
علمی - پژ‍وهشی