بررسی ساخت‌واژی‌ برگردان‌های ادبیات کودک (موردپژوهی: نوواژه‌های برگردان‌شده کتاب The School for Good and Evil)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

زهرا میالی ¹

محمدرضا هاشمی ²

عبداله نوروزی ³

¹ کارشناس ارشد مطالعات ترجمه، گروه زبان انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد،‌ مشهد، ایران.

² استاد مطالعات ترجمه، گروه زبان انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد،‌ مشهد، ایران.

³ دکتری مطالعات ترجمه، گروه زبان انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد،‌ مشهد، ایران.

10.22067/jlkd.2025.95688.1349

چکیده

این پژوهش با رویکردی ساخت‌واژی به بررسی نوواژه‌های برگردان‌شده در ترجمه The School for Good and Evil نوشته سومان چینانی می‌پردازد. اهمیت نوواژه‌ها در ادبیات کودک و چالش‌های برگردان آن‌ها مطرح و مفاهیم مرتبط با نوواژه، انواع واژه‌سازی، معادل‌سازی و راهبردهای برگردان بر اساس مدل نیومارک بررسی شده است. روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر تحلیل واژه‌هاست. پیکره پژوهش شامل چهار جلد از این اثر و دو ترجمه فارسی آن‌هاست. دسته‌بندی و تحلیل ساخت‌واژی نوواژه‌های برگردان‌شده نشان می‌دهد که مترجمان، نوواژه‌های انگلیسی را به ‌روش‌های مختلفی برگردان کرده‌اند که حاصل آن‌ها واژگان متنوعی در زبان فارسی است. یافته‌ها نشان می‌دهد مترجمان از مجموعه‌ای از راهبردهای مختلف ازجمله انتقال یا طبیعی‌سازی استفاده کرده‌اند و انتخاب هرکدام از این راهبردها توسط مترجمان دو ناشر می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان انتقال دقیق معنا، حفظ یا حذف خلاقیت و تازگی متن و درک مخاطب داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

ادبیات کودک

ساخت‌واژه

نوواژه

برگردان نوواژه

معادل‌گزینی

موضوعات

• ساخت‌واژه

---

عنوان مقاله English

A Morphological Investigation into the Translation of Children's Literature: A Case Study of Neologisms in The School for Good and Evil

نویسندگان English

Zahra Mayali ¹

Mohammadreza Hashemi ²

Abdullah Nowruzy ³

¹ MA of Translation Studies, Department of English, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

² Professor of Translation Studies, Department of English, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

³ PhD of Translation Studies, Department of English, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

چکیده English

This study used a morphological framework to investigate the rendition of neologisms in the Persian translations of Soman Chainani’s The School for Good and Evil. Given the pivotal role of lexical innovation in children’s fiction and the specific challenges of translating these items, this study investigated the mechanisms of word formation and strategies for choosing equivalences, based on Newmark’s taxonomy. Employing a qualitative method centered on rigorous analytical inquiry, the corpus comprises four volumes of the original series alongside two distinct Persian versions. The morphological classification and subsequent analysis of the translated neologisms revealed that the translators have used various linguistic techniques, resulting in a multifaceted lexicon in the target language. The results showed that translators have used various strategies, ranging from transference to naturalization. The strategic selections made by the translators of the two publishers impact the fidelity of semantic transmission, the preservation or omission of textual creativity, and the ultimate cognitive reception by the target audience.  

کلیدواژه‌ها English

Children’s Literature

Morphology

Neologism

Translation of Neologisms

Equivalence

مراجع

اسلامی راسخ، ع.، شموسی، ن.، و پناهی، م. (1388). شیوه‌های ترجمه نوواژه‌ها در ادبیات کودکان و بزرگسالان. مطالعات ترجمه، 7(25)، 29-48.

چینانی، س. (۱۳۹۷الف). خواهران گاوالدون. ترجمه ماندانا نوری. باژ.

چینانی، س. (۱۳۹۷ب). طلسم مرلین. ترجمه رباب پورعسگر. باژ.

چینانی، س. (۱۳۹۷ج). دو ملکه. ترجمه رباب پورعسگر. باژ.

چینانی، س. (۱۳۹۸). در جستجوی افتخار. ترجمه رباب پورعسگر. باژ.

چینانی، س. (۱۴۰۰). شاهزاده و جادوگر. ترجمه زهرا عباسی آلنی و مطهره ابراهیم‌زاده. نگاه آشنا.

چینانی، س. (۱۴۰۱الف). دنیای بدون شاهزاده. ترجمه زهرا عباسی آلنی. نگاه آشنا.

چینانی، س. (۱۴۰۱ب). ملکه تاریکی. ترجمه مطهره ابراهیم‌زاده. نگاه آشنا.

چینانی، س. (۱۴۰۲). در جستجوی خوشبختی. ترجمه مطهره ابراهیم‌زاده. نگاه آشنا.

حسینی معصوم س. م.، و کمیلی‌دوست، ه. (۱۳۸۹). بررسی شیوه‌های معادل‌یابی واژگانی در ترجمه متون تبلیغاتی و تجاری از انگلیسی به فارسی. مطالعات زبان و ترجمه، ۴۲(۲)، ۹۳-۱۱۵.

حسینی معصوم، س. م.، امینی، ح.، و نعمتی، م. (۱۳۹۳). طبقه‌بندی تغییرات ساختواژی در فرایند وام‌گیری واژه‌ها از زبان ترکی به فارسی. فصلنامه مطالعات زبان و گویش‌های غرب ایران، ۱(۴)، ۵۳-۷۲.

حسینی معصوم، س. م.، و شاه‌بیکی، آ. (۱۳۹۲). بررسی راهبردهای برگردان اسامی خاص در ترجمه رمان‌های انگلیسی به فارسی. مطالعات زبان و ترجمه، ۴۶ (۱)، ۴۹-۶۵.

سرحدی، ط. (1383). ترجمه متون علمی. مطالعات ترجمه، 2 (5)، 63-74.

عنابی سراب، م.، و اشراق، ب. (1388). بررسی ترجمه اسامی خاص در رمان‌های ترجمه شده از انگلیسی به فارسی برای نوجوانان. مطالعات ترجمه، 7 (28)، 9-30.

غفوری، م.، و نعیمی، ا. (1398). بررسی راهبردهای به‌کاررفته در ترجمه نوواژگان در رمان هری پاتر و شاهزاده دورگه بر اساس مدل نیومارک (1988). جستارنامه ادبیات تطبیقی، 3 (10)، ۱۱۲-۱۳۱.

محمدی، ع.، پورخالقی چترودی، م.، استاجی، ا.، و سعیدی، غ. (1390). توان‌های بالقوه و بالفعل زبان فارسی در واژه‌سازی. نثر پژوهی ادب فارسی (ادب و زبان)، جدید، 30 (27)، 281-299.

معاذالهی، پ. (1388). نوواژگان در اولیس جیمز جویس و چند نمایشنامه شکسپیر. مطالعات ترجمه، 7 (26)، 31-46.

معاذالهی، پ. (1390). ترجمه ادبیات کودکان: بررسی ترجمه اسامی خاص شخصیت‌ها به‌طور ویژه. مطالعات ادبیات کودک، 2(4)، 153-168.  https://doi.org/10.22099/jcls.2012.434

مهرپویا، ع، معین‌زاده، ا.، و دباغی، ع. (1398). گفتمان‌های بیگانه و بایستگیِ برنامه‌ریزی برای نوآوری واژگانیِ فرادانشی در زبان فارسی. پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، 19 (6)، 317-339. https://doi.org/10.30465/crtls.2019.4389

میرزاسوزنی، ص. (1384). ترجمه واژگان بدیع از انگلیسی به فارسی. مطالعات ترجمه، 3 (12)، 49-64.

نامورکهن، ن. (1391). پیدایی متنی و فرامتنی مترجم. مطالعات ترجمه، 10 (38)، 69-86.

نبی‌پور، س.، محمدی‌نیا، م.، و مجوزی، ا. (۱۴۰۳). بررسی، نقد و تحلیل واژگان معادل‌یابی شده درسنامه زیست‌شناسی دوره متوسطه اول و دوم. زبانشناسی و گویش‌های خراسان، ۱۶ (۳)، ۱۳۹-۱۵۸.‌ http://doi.org/10.22067/jlkd.2024.89687.1271

نورا، م.، و خزاعی فرید، ع. (۱۳۹۹). واکاوی برخی ویژگی‌های سبکی مترجمان ادبی ایران در یک قرن اخیر. زبانشناسی و گویش‌های خراسان، ۱۲ (۴)، ۲۴۷-۲۷۹. http://doi.org/10.22067/JLKD.2021.39568

Abdurakhimovna, R. S. (2024). The paradigm of neologism and its impact on fictional narratives. Tadqiqotlar, UZ, 38(3), 58–65.

Ahanizadeh, S. (2012). Translation of proper names in children's literature. Journal of Language and Translation, 3(1), 61–71.

Awadh, A. N., & Khan, A. S. (2020). Challenges of translating neologisms: Comparative study, human and machine translation. Journal of Language and Linguistic Studies, 16(4), 1987–2002. http://doi.org/10.17263/jlls.851030

Cart, M. (2008). The value of young adult literature. Young Adult Library Services Association.

Chainani, S. (2013). The school for good and evil. HarperCollins.

Chainani, S. (2014). The school for good and evil: A world without princes. HarperCollins.

Chainani, S. (2015). The school for good and evil: The last ever after. HarperCollins.

Chainani, S. (2017). The school for good and evil: Quests for glory. HarperCollins.

Goodenough, W. H. (1956). Componential analysis and the study of meaning. Language, 32(1), 195–216.

Grange, B., & Bloom, D. A. (2000). Acronyms, abbreviations and initialisms. University of Michigan Press.

Hadi, S., & Al-Majdawi, A. (2019). The significance of political neologisms. Journal of Education College Wasit University, 2(37), 10–10. http://doi.org/10.31185/eduj.Vol2.Iss37.1107 

Hanaqtah, M. F. (2019). Translation of political neologisms coined by politicians: Issues and strategies. Journal of Social Sciences, 8(1), 157‑168. http://doi.org/10.25255/jss.2019.8.1.157.168 

Jing, Z., & He, Y. (2012). Naturalization as a translating strategy: On target cultural items in the source text. Translation Quarterly, 63, 50.

Katan, D. (2009). Translation as intercultural communication. In J. Munday (Ed.), The Routledge companion to translation studies (pp. 88–106). Routledge.

Nedelcheva, S. (2023). English internationalisms and their effect on Bulgarian. KNOWLEDGE-International Journal, 61(5), 941–947.

Newmark, P. (1988). A textbook of translation. Prentice Hall.

Oittinen, R. (2002). Translating for children. Routledge.

Onyedum, A. (2012). Social media neologisms: A morpho-semantic analysis. University of Lagos.

Smith, J. (2020). The translation of neologisms in children's literature: Challenges and opportunities. Journal of Children's Literature Studies, 7(2), 45–58.

Tucker, N. (1999). The child and the book: A psychological and literary exploration. CUP Archive.

Venuti, L. (1995). The translator's invisibility: A history of translation. Routladge.

Yun, Q., & Shuang, S. (2020). Strategies applied in neologism translation: A perspective on Sino-foreign intercultural communication. Language Design: Journal of Theoretical and Experimental Linguistics, 22, 0005_‑21.