زبانشناسی و گویش های خراسان

زبانشناسی و گویش های خراسان

طراحی و اعتبارسنجی پرسش‌‌نامۀ ارزیابی برنامۀ آموزشی زبان فارسی از دیدگاه معلّمان و کاربست آن در مدارس المهدی – عج- لبنان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد‏.
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد.
3 دانشگاه تهران، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا
چکیده
در این مقاله با هدف ارزیابی دیدگاه معلمان مدارس المهدی – عج – دربارۀ برنامۀ آموزشی زبان فارسی پرسش‌‌نامه‌‌ای استاندارد تدوین شده است. مبنای این پرسش‌‌نامه کتاب چهارچوب مرجع اتحادیۀ اروپا (نسخه 2020)، کتاب طراحی برنامۀ آموزشی زبان نیشن و مکالیستر (2009) و کتاب راهنمای آموزش زبان‌‌های خارجی مؤسسه تعلیم و تربیت اسلامی (2022) است. بر این اساس نخست پرسش‌‌نامه‌‌ای با 94 سؤال ذیل 4 شاخصۀ برنامۀ درسی (33 گویه)، دانش‌‌آموز (24 گویه)، فضای آموزشی و وسایل آموزشی (11 گویه)، و معلّم (26 گویه) طراحی و اعتبارسنجی شد. روایی محتوایی پرسش‌‌نامه پس از بررسی هشت متخصّص حوزۀ آموزش زبان فارسی 87/0 و پایایی آن 91/0 ارزیابی شد که در هر دو شاخص اعتبار پرسش‌‌نامه تأیید گردید. در گام بعد این پرسش‌‌نامه در اختیار 41 معلم و متخصص آموزش زبان فارسی در مدارس المهدی – عج – لبنان قرار گرفت. دیدگاه معلمان نسبت به برنامۀ آموزشی زبان فارسی در مدارس بیانگر این است که این برنامه در بسیاری از جنبه‌ها با معیارهای طرّاحی برنامۀ آموزشی همخوانی دارد، ازجمله در تقویت مهارت‌های زبانی، استفاده از روش‌های نوین تدریس و پرورش فرهنگی و دینی. بااین‌حال، چالش‌هایی مانند محدودیت در منابع آموزشی، فضای فیزیکی و انگیزۀ دانش‌آموزان نیز شناسایی شد. ضرورت انطباق فرهنگی و تقویت زیرساخت‌ها برای ارتقای کیفیت آموزش زبان فارسی در مدارس ازجمله پیشنهادهای این پژوهش می‌‌باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Designing and Validating a Questionnaire for Evaluating the Persian Language Education Program from Teachers’ Perspectives and Its Application in Al-Mahdi Schools of Lebanon

نویسندگان English

Amal Naser aldin 1
Ehsan Ghabool 2
Behrooz Mahmoodi Bakhtiari 3
1 PhD Candidate of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
2 Associate Professor of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
3 Associate Professor, Faculty of Fine Arts, Tehran University, Tehran, Iran.
چکیده English

This study aimed to evaluate the perspectives of teachers at Al-Mahdi Schools regarding the Persian language education program through the development of a standardized questionnaire. The questionnaire was desined based on the Common European Framework of Reference (2020 edition), the book Language Curriculum Design by Nation and Macalister, and the Foreign Language Teaching Guidebook published by the Islamic Teaching and Training Institute. Accordingly, a 94-item questionnaire was designed and validated, and structured under four key components: curriculum (33 items), student (24 items), educational environment and teaching aids (11 items), and teacher (26 items). Content validity, assessed by eight experts in the field of Persian language education, was measured at 0.87, and the reliability was evaluated at 0.91, both confirming the credibility of the questionnaire. In the next step, the questionnaire was distributed among 41 teachers and Persian language education specialists at Al-Mahdi Schools in Lebanon. Teachers’ perspectives on the Persian language curriculum indicated that the program aligns with several curriculum design standards, including the development of language skills, the use of modern teaching methods, and cultural and religious education. However, challenges such as limited educational resources, physical space constraints, and student motivation were identified. This research represents the first systematic evaluation of Persian language education in Lebanese Islamic schools, providing empirical insights into curriculum design and implementation in a non-Persian-speaking context. Findings provide a basis for evidence-based policy recommendations to improve the alignment of language education programs with regional cultural and pedagogical needs. Additionally, the validated questionnaire can serve as a replicable model for similar educational evaluations in multilingual and multicultural settings. The study recommends enhancing cultural alignment and improving infrastructure to raise the quality of Persian language education in schools.

کلیدواژه‌ها English

Persian language education
Al-Mahdi Schools
Common European Framework of Reference
teachers
curriculum
آقایی، ن. مظفرى، ا. (1399). جایگاه رویکرد ارتباطی در آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان (بررسی دیدگاه استادان باسابقه). مطالعات رسانه‌‌اى، 15 (49). 75-87.
بیکر، ت. ال.(1392). نحوه انجام تحقیقات اجتماعی. مترجم: هوشنگ نایبی. نی.
پورنوروز، م.، میردهقان فراشاه. م. (1402). طراحی بازبینه جامع ارزیابی درسنامه‌‌های چهار مهارتی در آموزش زبان  فارسی به غیرفارسی‌زبانان، مطالعات بین‌المللی آموزش زبان فارسی، 8 (14). 69-90.
حیدری چروده، م. فروغ‌‌زاده، س. (1389). راهنمای کاربردی نرم‌‌افزار SPSS با تأکید بر روش تحقیق و آمار. جامعه‌‌شناسان.
سرمد، ز. بازرگان، ع. حجازی، ا. (1403). روش‌‌های تحقیق در علوم رفتاری. آگه.
شعبانی، ح. (1379). مهارت‌‌های آموزشی و پرورشی روش‌‌ها و فنون تدریس. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
صبیر، ع. (2020).  الاطار المرجعی الاوروبی المشترک لتعلم اللّغات و تعلیمها و تقییمها. جامعة أم القرى.
صفارمقدم، ا. احدی، ح. (1394). رویکردهای عمده در آموزش خواندن و نقش آن‌ها در آموزش نوین زبان فارسی، مجلۀ زبان‌‌شناسی و گویش‌‌های خراسان، 7 (13)، 61-88.
عباسى، ز. عامرى، ح. مردانلو مقدم، ح. (1398). شناسایى و طبقه‌‌بندی چالش‌‌های مدرسان زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان در کلاس‌های چندفرهنگی، جستارهای زبانی، 11 (58). 567-604.
عبدالجواد، ع. (2008). الاطار المرجعی الاوروبی المشترک للغات. دار الیاس العصریة للطباعة والنشر.
العبیدی، ب. (2015). تجـــارب تعلیـــم اللغة العربیة فی اوروبا: عرض وتقویم. الریاض.
علوی، م. کرمی، ح. سپاهی، د. (1401). رواسازی آزمون مبتنی بر چهارچوب مرجع اتحادیه اروپا و برابری ارزشیابی، پژوهش‌‌های زبان شناختی در زبان‌‌های خارجی، 12 (1). 111-131.
گودرزی، ط. رضا‌‌پور، ا. کنعانى، ا. (1398). نگاه فرهنگ‌‌شناختی به کتاب‌‌های آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان: مطالعۀ موردی کتاب‌‌های موسسۀ دهخدا، مجله زبانشناسی و گویش‌‌های خراسان، 11 (20). 61-84.
مجموعة من المؤلفین. (2022). وثیقة تعلیم وتعلّم اللّغات. المؤسسة الإسلامیة للتربیة والتعلیم.
مجموعة من المؤلفین. الإطار المرجعی الأوروبی المشترک للغات (دراسة، تدریس، تقییم). (2008). دار إلیاس العصریة للطباعة والنشر.
مصطفى‌‌پور، ا.، ابراهیمى شهرآباد، ر.، (1403). ارائۀ رویکردى پیشنهادى جهت تدوین محتوا و تدریس زبان فارسى متناسب با نظام آموزشى و تربیتى جامعه المصطفى العالمیه، مطالعات آموزش زبان فارسى، 8 (13)، 185-210.
نیشن، پ.، مکالیستر، ج.، (1395). طراحی برنامۀ آموزشی زبان. نشر خاموش.
Council of Europe (2020). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment—Companion Volume. Council of Europe Publishing
 Richards, J.C. (2017). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Asses Curriculum Development in Language Teaching. Cambridge University Press.  Online publish. https://doi.org/10.1017/9781009024556sment
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.