زبانشناسی و گویش های خراسان

زبانشناسی و گویش های خراسان

تحلیل انتقادی گفتمان سه رسانۀ‌‌ فارسی‌‌زبان در مواجهه با کرونا؛ تحلیلی پیکره‌‌ای و واژه بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه زبان‌‌شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
2 استادیار گروه زبان‌‌شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
3 دانش‌‌آموختۀ دکترای زبان‌‌شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
چکیده
زبان در همۀ اشکال آن، ابزار رسانه‌‌هاست تا با کمک آن مخاطب را به دایرۀ ایدئولوژیک دلخواه خود وارد کنند. وقتی بحرانی مانند وقوع یک جنگ یا بیماری کرونا در سطح جهانی رخ می‌‌دهد، مخاطب بیش از هر زمان دیگر، سوژه‌‌ای است که در بند رسانه‌‌ها اسیر می‌‌شود. چنین بحرانی می‌‌تواند برای رسانه‌‌ها ابزاری باشد تا در کنار پوشش اخبار آن هژمونی خود را نیز در ذهن مخاطب مستقر کنند. هدف این پژوهش نیز این است که این مسئله را در پنج‌‌ماه اول شروع کرونا در سه‌‌رسانۀ صداوسیما، ایران اینترنشنال و بی‌‌‌‌بی‌‌سی فارسی بررسی کند. تفاوت عمدۀ این پژوهش با تحقیقات مشابه، در بررسی رایانه‌‌ای آن است. کلیۀ متون موردبررسی توسط برنامه‌‌ای که در زبان برنامه‌‌نویسی R برای این پژوهش نوشته شد، خوانده شده و ابزارهای آماری نیز در همین برنامه به‌‌کارگرفته شدند. سپس از خروجی این برنامه به‌‌عنوان داده‌‌ای استفاده شد که مدل سه‌‌بعدی فرکلاف بر روی آن اعمال شده است. درواقع عامل انسانی در خواندن پیکره‌‌های این پژوهش دخیل نبوده است. پژوهش حاضر دو هدف را دنبال می‌‌کند: اول ارائه راهکاری ماشینی برای بررسی انتقادی هر نوع گفتمان یعنی ابداع روشی که بدون خواندن متن توسط عامل انسانی بتوان تحلیل انتقادی گفتمان را انجام داد و دوم بررسی انتقادی گفتمان حاکم بر سه رسانۀ ذکرشده در مواجهه با شروع همه‌‌گیری کرونا. نتایج به‌‌دست آمده نیز نشان داد که روش به‌‌کاررفته می‌‌تواند به‌‌ویژه برای پیکره‌‌هایی با حجم بالای داده به حدس‌‌هایی نزدیک به واقعیت برسد. همچنین اکنون که با فاصله‌‌ای زمانی به مقطع شروع کرونا می‌‌نگریم و آن دوره را از سر گذرانده‌‌ایم، با روش سه‌‌بعدی فرکلاف نشان داده شده است که یکی از مهم‌‌ترین معیارهای لازم برای جلب اعتماد مخاطبِ رسانه در درازمدت، عدم تشتت در دال‌‌های مرکزی و دوری از افراط‌وتفریط است. نتایج نشان می‌‌دهد که این دو ایراد به‌ویژه در دو رسانۀ صداوسیما و ایران‌‌اینترنشنال بیشتر از بی‌‌بی‌‌سی فارسی دیده می‌‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Critical Discourse Analysis of Performance of Three Persian-language Media Outlets during the Covid-19: A Corpus- and Word-based Analysis

نویسندگان English

Mohammad Rasekh-Mahand 1
Mehdi Parizadeh 2
Fariba Sabouri 3
1 Professor, Department of Linguistics, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Linguistics, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
3 PhD, Department of Linguistics, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده English

Language in all its forms serves as the primary instrument through which media institutions ideologically interpellate audiences into their preferred discursive frameworks. During global crises such as warfare or the COVID-19 pandemic, audiences become particularly susceptible to media capture. Such crises enable media outlets to simultaneously report events and establish ideological hegemony within the audience's consciousness. This study examined this phenomenon across three Persian-language media outlets of IRIB, Iran International, and BBC Persian during the first five months of the COVID-19 pandemic. The principal methodological distinction of this research lies in its computational approach. All textual corpora were processed through a custom-built R programming language application, with statistical analyses executed within the same framework. Crucially, human agents were excluded from the initial corpus reading phase. The output subsequently underwent analysis via Fairclough's Three-Dimensional Model. This research thus pursued the objectives: a) Proposing an automated methodology for Critical Discourse Analysis (CDA) that eliminates human reading of source texts, b) Conducting a CDA examination of COVID-19 discourse across the aforementioned media outlets. Results indicated that the computational approach yields substantively accurate analyses, particularly for large-scale corpora. Retrospective application of Fairclough's model further revealed that long-term audience trust correlates strongly with two factors: consistency in central signifiers and eschewal of discursive polarization. Analysis demonstrates that IRIB and Iran International exhibited significantly greater inconsistency and radical positioning than BBC Persian.

کلیدواژه‌ها English

Discourse
Fairclough's Three-Dimensional Model
Corpus
COVID-19
R Programming Language
رشیدی، م. (1401). تحلیل انتقادی گفتمان عرفانی در غزلیات حافظ مطابق با الگوی سه‌سطحی فرکلاف و با تکیه بر فرانقش اندیشگانی زبان در نظریه نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی. زبانشناسی و گویش‌های خراسان14 (3)، 27-65.
doi: 10.22067/jlkd.2022.77092.1104
قائد رحمتی، ص. (۱۳۹۹). تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف؛ تفسیر متون تولیدشده رسانه‌ای وضعیت گردشگری پساکرونای ایران، نشریه پژوهش گردشگری، ۲ (۱)، ۱-۱۱.
یزدانی، س.، و شریفی، ش.، و الیاسی، م. (1395). بررسی مقایسه‌ای فراگفتمان های اخبار روزنامه‌های انگلیسی و فارسی در مورد حادثۀ یازده سپتامبر. زبانشناسی و گویش‌های خراسان 8 (15)، 27-51.
doi: 10.22067/lj.v8i15.36262
یل شرزه، ر.، و منصفی، ر. (1399). بررسی چگونگی مواجهه گفتمانی وزارت بهداشت ایران با شیوع ویروس کرونا به مدد مدل تحلیل گفتمان فرکلاف (1989). پژوهش‌های زبان شناسی، 12 (1)، 153-176.
 doi: 10.22108/jrl.2021.126413.1537
یورگنسن، م.، و فیلیپس، ل. (1395). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمه هادی جلیلی.  نی.
Dezhkameh, A & Layegh, N & Hadidi, Y. (2021). A Critical Discourse Analysis of Covid-19 in American and Iranian Newspapers. 21. 10.17576/gema-2021-2103-13.
Fairclough, N. (1992) Discourse and Social Change. Cambridge: Polity Press.
Mu, J.F., Zhao, H.Y. and Yang, G. (2021) A Critical Discourse Analysis of Reports about China on the COVID-19 Pandemic in The New York TimesOpen Access Library Journal, 8, 1-16. doi: 10.4236/oalib.1107746.
Wang, Y. (2021). A Critical Discourse Analysis of News Reports on Covid-19 in People’s Daily and The New York Times (Analisis Wacana Kritis Laporan Berita tentang Covid-19 di People’s Daily dan The New York Times). JURNAL IPTEKKOM (Jurnal Ilmu Pengetahuan & Teknologi Informasi), 23(1), 49 - 62. doi:http://dx.doi.org/10.33164/iptekkom.23.1.2021.49‑62
Yu, H & Lu, H & Hu, J. (2021). A Corpus-Based Critical Discourse Analysis of News Reports on the COVID-19 Pandemic in China and the UK. International Journal of English Linguistics. 11. 36. 10.5539/ijel.v11n2p36.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.