##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

آیلین فیروزیان پور اصفهانی فردوس آقاگل زاده ارسلان گلفام عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا

چکیده

ارتباط میان زبان­شناسی، ترجمه و ایدئولوژی در دهه­های اخیر نظر بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده است. محققان بر این باورند که هم زبان مبدأ و هم زبان مقصد دربرگیرنده ایدئولوژی پنهان می­باشند و بنابراین به نحوی بر انتخاب­های زبانی مترجمان تأثیر می­گذارند. بنابراین، می­توان اذعان داشت که مترجمان بالقوه با مجهز بودن به راهبردها، واژگان و ساختارهایی خاص به منظور انعکاس ایدئولوژی مد نظر خود و نیز مدیریت راهبردی بر اذهان مخاطبان خود، ممکن است آگاهانه یا ناآگاهانه تغییراتی را در صورت­های زبانی اعمال کنند. در این راستا در پژوهش حاضر سعی شده است که با بهره گرفتن از دستاوردهای رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی و الگوی نظری وندایک (2004) به کنکاش نقش راهبردها و ساختارهای نحوی، در چگونگی بازنمایی ایدئولوژی مترجمان فارسی پرداخته شود. بدین منظور این تحقیق در دو گام انجام شده است. در گام نخست، به بررسی گفتمان­های انگلیسی سیاسی- اجتماعی مکتوب رسانه­ای که در بازه زمانی سال­های 2015-2014 در ارتباط با ایران مطرح­شده پرداخته و سپس جهتِ یافتن تغییرات نحوی ایدئولوژیک اعمال­شده، در صدد مقایسه آنها با ترجمه فارسی مترجمان تلاش شده است. در گام نهایی، درصد راهبردهای نحوی ایدئولوژیک، محاسبه و نمونه­های مستخرج ترجمه­های فارسی بر اساس مربع ایدئولوژیک وندایک مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج یافت­شده به آشکارسازی نقش بسزای ساختارها و راهبردهای نحوی بکار بسته­شده، به ویژه حذف و اضافه، در جهت بازنمایی ایدئولوژی مترجمان فارسی اشاره دارد.

جزئیات مقاله

کلمات کلیدی

زبان¬شناسی و مطالعات ترجمه, تحلیل گفتمان انتقادی, ایدئولوژی, ساختارها و راهبردهای نحوی, متون سیاسی- اجتماعی

مراجع
1. آقاگل¬زاده، ف. (1381). مقایسه و نقد رویکردهای تحلیل کلام و تحلیل کلام انتقادی در تولید و درک متن (رساله دکتری)، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
2. آقاگل¬زاده، ف. (1385). تحلیل گفتمان انتقادی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی .
3. پیشقدم، ر.، هاشمی، م.، و حسامی، ش. (1390). تفکر انتقادی و ترجمه: بررسی ارتباط مهارت تفکر انتقادی و توانایی در ترجمه. فصلنامه مطالعات و ترجمه، 4، 33-15.
4. خسروی نیک، م. و یار محمدی، ل. (1379). ساختارهای گفتمانی و ایدئولوژیکی در گفتمان¬های خبری روزنامه¬های ایران. درف. فرحزاد (گردآورنده)، مجموعه مقاله¬های پنجمین کنفرانس زبان-شناسی ایران(45-26). تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
5. سلطانی، ع. (1383). قدرت، گفتمان و زبان: سازوکارهای جریان قدرت در مطبوعات (رساله دکتری)، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
6. عطاران، ع. (1386). بررسی ترجمه متون خبری در وبگاه¬های ایرانی بر اساس دیدگاه تحلیل گفتمان انتقادی؛ مطالعه موردی وبگاه تابناک (پایان¬نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
7. عطایی، ر. (1386). تحلیل گفتمان انتقادی واژگان دارای بار ایدئولوژیک در ترجمه رمان¬های قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران (پایان¬نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران.
8. فرحزاد، ف. (1382). چارچوبی نظری برای نقد ترجمه. فصلنامه مطالعات ترجمه،1(3)، 38- 29.
9. فرحزاد، ف. (1383). سیر تحول مطالعات ترجمه در پنجاه سال اخیر. در ف.فرحزاد (گردآورنده)، دو هم اندیشی ترجمه¬شناسی (24-9). تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
10. فرحزاد، ف. (1387). نقد ترجمه از دیدگاه تحلیل گفتمان انتقادی. فصلنامه مطالعات ترجمه، 6 (24)،39-47.
11. Aslani, M., & Salmani, B. (2015). Ideology and translation: A critical discourse analysis approach towards the representation of political news in translation. International Journal of Applied Linguistics & English Literature, 4(3), 80- 88.
12. Bloor, M., & Bloor, T. (2007). The practice of Critical Discourse Analysis. London: Hodder Education.
13. Cook, G. (2003). Applied Linguistics. UK: Oxford University Press.
14. Fairclough, N. (2001). Language and Power. London: Longman.
15. Fairclough, N. (2013). Critical discourse analysis and critical policy studies. Critical Policy Studies. 7 (2), 177-197.
16. Farahzad, F. (2008). Translation as an intertextual practice. Perspectives: Studies in Translatology, 16(3), 125- 131.
17. Fowler, R. Language in the News: Discourse and Ideology in the Press. London: Routlege.
18. Keshavarz, M. H., & Alimadadi, L. (2011). Manipulation of ideology in translation of political texts: A critical discourse analysis perspective. Journal of Language and Translation, 2(1), 1-12.
19. Khajeh, Z., & Khanmohammad, H. (2012). Transmission of ideology through translation: A critical discourse analysis of Chomsky’s “Media Control” and its Persian translations. Applied Language Research, 1, 24-42.
20. Khanjan, A., Amouzadeh, M, Eslami., & Tavangar, M. (2013). Ideological Aspects of Translating News: Headlines from English to Persian. Translators’ Journal, 58 (1), 87-102.
21. Kua, S. H., & Nakamura, H. (2005). Translation or transformation? A case study of language and ideology in the Taiwanese press. Discourse and Society, 16(3), 393-417.
22. Lande, I. (2010). The Role of Critical Discourse Analysis in the Translation of political Texts )M.A. Dissertation(, Aarhus University, Denmark.
23. Li, J. (2013). Translating Chinese Political Discourse: A Functional Cognitive Approach to English Translations of Chinese Political Speeches (PhD dissertation), University of Salford, Manchester.
24. Mahdiyan, M., Rahbar, M., & Hosseini Masoum, M. (2013).Applying critical discourse analysis in translation of political speeches and interviews. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 2(1), 35-47.
25. Mason, I. (2010). Discourse, Ideology and Translation. In M. Baker (Ed.), Critical Readings in Translation Studies (83-95). London and New York: Routledge.
26. Penycook, A. (2004). Critical Applied Linguistics. In A. Davies, The Handbook of Applied Linguistics (784- 808). Oxford: Blackwell.
27. Schäffner, C. (2007). Politics and translation. In P.Kuhiwczak & K. Littau (Eds.), A Companion to Translation Studies (134-147). Toronto: Multilingual Matters LTD.
28. Schäffner, Ch. (2009). Political discourse and translation. In L. Wei & V. Cook (Eds.), Contemporary Applied Linguistics (142-164). London and New York: Continuum.
29. Schäffner, Ch., & Bassnett, S. (2010). Political discourse media and translation. Newcastle: Cambridge Scholars Publishing.
30. Shojaei, A. & Laheghi, F. (2012). A critical discourse analysis of political ideology and control factors in news translation. Theory and Practice in Language Studies, 2 (12), 2535-2540.
31. Van Dijk, T. A. (1993). Discourse, Power and Access. London: Routledge.
32. Van Dijk, T. A. (1998). Opinions and ideologies in the press. In A. Bell & P. Garrett (Eds.), Approaches to Media Discourse (21-63). Oxford: Blackwell.
33. Van Dijk, T. A. (2001). Critical Discourse Anaysis, In D. Tannan, D. Schiffrin, & H. Hamilton (Eds.), Handbook of Discourse Analysis (583-588). Oxford: Blackwell.
34. Van Dijk, T. A. (2004). Ideology and Discourse: A multidisciplinary introduction. Barcelona: Pompeu Fabra University.
35. Van Dijk, T. A. (2006). Discourse and Manipulation. London: Sage.
36. Van Dijk, T.A. (2012). Ideology and Discourse. In M. Freeden, L. Tower Sargent, & M. Stears, The Oxford Handbook of Political Ideologies. (175-196). Oxford: Oxford University Press.
37. Van Leeuwen, T. (1993). Genre and Field in Critical Discourse Analysis: A Synopsis Analysis. Discourse and Society, 4(2), 193-223.
38. Wodak, R. (1989). Power and Ideology: Studies in Political Discourse. Amsterdam: John Benjamins.
ارجاع به مقاله
فیروزیان پور اصفهانی آ., آقاگل زاده ف., گلفام ا., & کرد زعفرانلو کامبوزیا ع. (2018). نقش راهبردهای نحوی در بازنمایی ایدئولوژی مترجمان فارسی درمتون ترجمه¬شده مکتوب سیاسی- اجتماعی با نگاه تحلیل گفتمان انتقادی. زبانشناسی و گویش های خراسان, 10(19), 21-1. https://doi.org/10.22067/lj.v10i19.52380
نوع مقاله
علمی - پژ‍وهشی