دانشگاه فردوسی مشهد زبانشناسی و گویش های خراسان 2008-7233 18 1 2026 04 21 The Dominance of “Moving-Time” Model in the Metaphorical Perception of Time: A Cognitive-Linguistic Study in Sarhaddi Balochi Dialect غلبه الگوی «زمانِ متحرک» در درک استعاری زمان: مطالعه‌ای شناختی-زبانی در گویش بلوچی سرحدی 37 59 47713 10.22067/jlkd.2025.96461.1357 FA امیرعلی خوش خونژاد گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. 0000-0003-0099-2946 عباسعلی آهنگر استاد زبانشناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. 0000-0003-1288-1506 Journal Article 2025 11 12 The metaphorical conceptualization of time constitutes a pivotal domain in cognitive linguistics, illustrating how humans construct abstract concepts through concrete spatial experiences. According to Conceptual Metaphor Theory (Lakoff & Johnson, 1980), two primary patterns (Moving-Ego and Moving-Time) have been identified for representing temporal concepts. Drawing upon the classic “Next Wednesday’s Meeting” paradigm (McGlone & Harding, 1998), this study investigated the metaphorical understanding of time in the Sarhadi Balochi dialect. The statistical population comprised 121 native speakers of Sarhadi Balochi (students at the University of Sistan and Baluchestan). Data were analyzed using the chi-square (χ²) test in SPSS software. Findings revealed that in a neutral context, the moving-time pattern is significantly dominant (p<0.001), indicating speakers’ tendency to conceptualize themselves as stationary entities toward whom events move as dynamic agents. Furthermore, results demonstrated that contextual priming (via contextualizing sentences) exerts a significant influence on the interpretation of the ambiguous phrase “Next Wednesday’s Meeting” (p<0.001), thereby supporting the dynamic nature of linguistic cognition. In contrast, gender showed no significant effect on temporal metaphor comprehension (p=0.36). These findings suggest that the tribal social structure and the cultural emphasis on historical traditions in Sarhadi Balochi society may play a decisive role in shaping this cognitive pattern. درک استعاری زمان، یکی از حوزه‌های کلیدی در زبانشناسی شناختی است که نشان می‌دهد چگونه انسان‌ها مفاهیم انتزاعی را از طریق تجربیات فضایی ملموس می‌سازند. بر اساس نظریه استعاره مفهومی (لیکاف و جانسون، 1980)، دو الگوی رایج «ناظرِ‌متحرک» و «زمانِ‌متحرک» برای بازنمایی زمان شناسایی شده‌اند. این پژوهش با بهره‌گیری از الگوی استانداردِ «جلسه چهارشنبه بعد» (مک‌گلون و هاردینگ، 1998)، به بررسی درک استعاری زمان در گویش بلوچی سرحدی می‌پردازد. جامعه آماری شامل 121 گویشور بومی بلوچی سرحدی (دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان) بودند. داده‌ها با استفاده از آزمون خی‌دو (χ²) در نرم‌افزار SPSS تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که در محیط خنثی، الگوی «زمان متحرک» به طور معناداری غالب است (p < 0.001)، که نشان‌دهنده تمایل گویشوران به تصور خود به‌عنوان موجودی ثابت است که رویدادها به‌عنوان عوامل متحرک به سوی او حرکت می‌کنند. همچنین، نتایج حاکی از آن بود که ارائه اطلاعات زمینه‌ای (جملات برانگیزاننده) تأثیر معناداری بر تفسیر الگوی مبهم «جلسه چهارشنبه بعد» دارد (p < 0.001)، که از پویایی شناخت زبانی پشتیبانی می‌کند. در مقابل، متغیر جنسیت تأثیر معناداری بر درک استعاری زمان نداشت (p = 0.36). این یافته‌ها نشان می‌دهد ساختار اجتماعی عشیره‌ای و تأکید بر سنت‌های تاریخی در فرهنگ بلوچی سرحدی، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی به این الگوی شناختی داشته باشد. این مطالعه به‌عنوان نخستین بررسی نظام مند در این حوزه در گویش بلوچی سرحدی، بینش‌های ارزشمندی در مورد ارتباط زبان، فرهنگ و شناخت ارائه می‌دهد. https://jlkd.um.ac.ir/article_47713_9221cc350ac177eee820422285504985.pdf